01 Mooiste Boeken
Column

De mooiste boeken van 2016

27-12-2016

Onze hoofdredacteur Boeken, Janneke Siebelink, tipt haar keuze voor de mooiste boeken van 2016.

Soorten lijstjes...

Het lijstje met zinnelijke boeken voor de zomervakantie.

Het lijstje met verwarmende boeken voor koude winteravonden.

Het lijstje met boeken die beter zijn dan de film.

Het lijstje met boeken die beloven een betere versie van jouzelf af te leveren na lezing.

Het lijstje met troostende boeken voor een leeg hart.

Het lijstje met zinderende boeken voor een vurig hart.

Het lijstje met aangrijpende boeken die laten huiveren.

Het lijstje met boeken met de mooiste openingszinnen.

Het lijstje met boeken die je moet lezen voordat je dood bent.

Het lijstje met boeiende boeken voor een lange vlucht.

Het lijstje met boeken voor in je keuken.

Het lijstje met boeken over boeken.

Het lijstje met boeken waar de magie van de bladzijden wervelt.

Het lijstje met broeierige boeken die je liever op je e-reader leest.

...Het lijstje

Vader der lijstjes

Umberto Eco – Italiaans wetenschapper, schrijver, filosoof en ‘vader der lijstjes’ – ziet onze hele maatschappij en ons dagelijks leven als een verzameling van lijstjes. Volgens hem schuilt alles achter een lijst, en hij vindt het prachtig. Zijn favoriete boek is dan ook: het telefoonboek: 'Als je aan mensen vraagt welk boek ze mee zouden nemen naar een onbewoond eiland, zullen de meesten iets roepen als ‘Shakespeare’ of ‘Tolstoy’ of ‘Dante’. Ik neem liever het telefoonboek mee. Achter elke naam gaat namelijk een heel verhaal schuil, een boek van Shakespeare vertelt er maar eentje. Lijsten zijn indicaties, die leiden naar meer. '

Jannekes lijstje

'Het telefoonboek komt weliswaar niet op mijn lijstje voor, maar wel de volgende exceptionele titels. Het blijft een duivels dilemma, gezien de schitterende, betekenisvolle boeken die ik het afgelopen jaar voorbij heb zien komen. Boeken die beweging hebben gecreëerd, movement (Pussy Album - Stella Bergsma). Boeken met auteurs die ontmaskerd werden, of toch niet (Elena Ferrante, Hendrik Groen), Boeken die poëzie sexy maken (Olijven moet je leren lezen - Ellen Deckwitz), Buitengewone biografieën (Juliana, Jolanda Withuis). Boeken die alle wetten van de boekverkoop braken (Astrid Holleeder Judas). Begeesterende boeken over onmogelijke liefdes (Een onmogelijke liefde, Christine Angot).

Het liefst zou ik er nog veel meer willen noemen, maar omdat dat zelfs (of juist) het digitale papier zijn grenzen aan geduldigheid kent, hierbij mijn verdere lijstje van 2016, met boeken die mij na aan het hart liggen. Ik hoop dat ze jou ook zullen veroveren.

En zoals Umberto Eco het zei: naar meer zullen leiden.'

(Kinderboeken... daar maak ik een aparte lijst voor aan. Die zijn te kostbaar. Die verdienen een eigen kader.)

Jannekes lijstje

1.

Vlam in de sneeuw

Vlam in de sneeuw – Ingrid Jonker

Op 29 april 1963 stuurt de Zuid-Afrikaanse dichteres Ingrid Jonker een telegram aan André Brink om hem te bedanken voor zijn bloemen. Ze hadden elkaar een paar dagen daarvoor nog gezien. Ze begint de ongekend intense en omvangrijke liefdescorrespondentie die plaatsvindt tussen twee grootheden, beide nog geen dertig. Brink verstuurt zijn laatste brief in april 1965. Drie maanden later verdrinkt Ingrid Jonker zichzelf in Drieankerbaai. Dit boek geeft een intieme blik op de jonge levens van twee veelbelovende schrijvers die tot over hun oren verliefd op elkaar worden. Om uren in te bladeren en te dwalen.

Bekijk op bol.com

2.

Een zaterdagmiddag

Een zaterdagmiddag – Bert Wagendorp

In het ontroerende oorlogsverhaal 'Een zaterdagmiddag' van Bert Wagendorp (bekend van onder meer de bestseller Ventoux) vertelt de dochter van de schoolmeester haar zoon eindelijk wat er is gebeurd. Hoe een Engelse bom haar broertje doodde - en daarmee de grote droom van haar vader. Maar terwijl ze praat, bekruipt haar zoon steeds sterker het gevoel dat haar verhaal over veel meer gaat dan een noodlottige zaterdagmiddag, zeventig jaar geleden. Zijn moeder overhandigt hem de sleutel van een deur die altijd gesloten was: die naar zijn eigen bestaan. Een schitterend boekje, stijlvol en subtiel geïllustreerd door Ien van Laanen.

Bekijk op bol.com

3.

Tot leven

Tot leven - Michel faber

Een aangrijpende dichtbundel van schrijver Michel Faber, die onder meer de boeken Lelieblank, Scharlakenrood en Het boek van wonderlijk nieuwe dingen schreef. Dat Michel op de eerste plaats een prozaïst is, wordt in vrijwel elk gedicht van deze bundel over liefde en dood duidelijk. De teksten zijn ragfijn geweven verhaaltjes met poëtische momenten op de knooppunten. Ontdaan van uiterlijk effectbejag bieden de overwegend lange gedichten ook troost aan mensen die zelf geconfronteerd worden met ziekte.

Bekijk op bol.com

4.

Tijd van leven

Tijd van leven – Marcos Giralt Torrente

Het boek met de meest intrigerende openingszin van dit jaar: ‘In hetzelfde jaar dat mijn vader ziek werd, publiceerde ik een roman waarin ik hem doodde.’ Na het overlijden van zijn vader krijgt een schrijver geen letter meer op papier – tot hij zijn vader als onderwerp neemt. Hij begint hun complexe relatie te onderzoeken, die een groot deel van zijn leven vooral een aaneenschakeling was van lange stiltes en knallende ruzies. Het resultaat is een intiem, aangrijpend relaas over de relatie van een vader en zoon die een leven lang vreemden voor elkaar waren, maar toch innig met elkaar verbonden blijken te zijn.

Bekijk op bol.com

5.

Ik wou uw voeten wel soenen

Ik wou uw voeten wel soenen – Annemieke Houben

Maakt ware liefde de meest eloquente sprekers tot stamelende idioten? Of geeft liefde de woorden juist vleugels? De schrijvers van de liefdesverklaringen in dit boek hebben één ding gemeen: de vurige wens de geliefde te overtuigen van de onontkoombaarheid van hun liefde. Ik wou uw voeten wel soenen laat op inspirerende wijze zien hoe verliefden het onzegbare in woorden proberen te vangen. De mooiste liefdesverklaringen van de middeleeuwen tot nu, van Jacob Cats en Willem Kloos tot Judith Herzberg en Rutger Kopland.

Bekijk op bol.com

6.

Angel

Angel – Elizabeth Taylor

Misschien schuilt in elke succesvolle schrijver ten diepste een monster, een volslagen onverantwoordelijke fantast en een geboren en ingenieuze leugenaar. Angel is althans zo iemand… Wanneer de jonge Angelica ('Angel') Deverell een opstel inlevert op school, vermoedt haar lerares dat ze stukken tekst heeft overgeschreven uit verschillende klassieke werken. Ze kan ondanks uitgebreid speurwerk geen hard bewijs vinden en moet Angel uiteindelijk het hoogst mogelijke cijfer geven. Jaren later is Angel een gevierd schrijfster, rijk geworden door het produceren van de ene na de andere warrige, melodramatische roman over de Engelse aristocratie. Maar het is niet Angels carrière die de lezer gevangen houdt, het is Angel zelf: haar extreme ijdelheid, haar bizarre zelfoverschatting en haar vasthoudendheid om weer een boek af te leveren. Angel leeft in een fantasiewereld waar niemand haar bereiken kan.

Bekijk op bol.com

7.

En ik herinner me Titus Broederland

En ik herinner me Titus Broederland – Auke Hulst

De tweelingbroers Broederland wonen in een afgelegen bos, waar ze zich bezighouden met verboden boeken en hun gitaar. Tot een catastrofe hen van huis verjaagt. Ze trekken een vijandige wereld in waar alles draait om religie en de winning van grondstoffen. Maar waarin schuilt het grootste gevaar? In de opengebarsten aarde, in andere mensen of in henzelf? Auke Hulst toont zich andermaal een meester in het oprekken van literaire grenzen en weet diep door te dringen in de belevingswereld van jonge mensen die buiten de samenleving staan. Een poëtische roman over herinnering en broederschap.

Bekijk op bol.com

8.

Als adem lucht wordt

Als adem lucht wordt – Paul Kalanithi

Wat maakt het leven nog de moeite waard als je de dood in de ogen kijkt? Wat doe je als al je dromen over een toekomst plaats moeten maken voor een miserabel noodlot? Wat betekent het om een kind te krijgen en nieuw leven op aarde te zetten terwijl je eigen leven langzaam wegebt? Paul Kalanithi stierf in maart 2015, terwijl hij de laatste hand legde aan zijn memoires. Zijn wijze observaties en rijke inzichten in het leven zijn hartverscheurend. Als adem vervliegt is een onvergetelijk boek over een naderend einde en de relatie tussen arts en patiënt van een begenadigd schrijver, die helaas beide rollen moest vervullen. Een waargebeurd verhaal dat lang bij je blijft…

Bekijk op bol.com

9.

Op een nacht

Op een nacht – Anne Eekhout

Een boek dat je dichtslaat met een zucht. Anne Eekhout zou, als ik het mag zeggen, iedere prijs krijgen die er maar is met deze tweede roman. Een verhaal over een vader die er alles aan zal doen om zijn dochter tegen mogelijk onheil te beschermen. Maar misschien is hij wel het grootste onheil. Of zit het alleen in zijn hoofd? Laat je niet op het verkeerde spoor zetten door de eerste pagina's, waardoor je zou kunnen denken dat je in een soort Maze Runner terecht bent gekomen. Want dat is niet zo. Op een nacht is veel meer dan dat. Krachtige personages, vertraagde zinnen die tegelijkertijd over elkaar heen buitelen, scherpe waarnemingen van menselijke tekorten. Na lezing dacht ik: 'eigenlijk is het een wonder dat we nog zo geestelijk gezond zijn allemaal. It's a thin line tussen waanzin en waarheid. Misschien is er wel helemaal geen lijn. Misschien loopt alles in elkaar over en is er alleen de eigen werkelijkheid. Een meesterproef.

Bekijk op bol.com

10.

Joodse buren

Joodse Buren - Maria Boonzaaijer

Maria Boonzaaier schreef een boek over tijdloze oorlogen die zich in vele gedaantes aandienen. In de vorm van dochters, moeders, Maartse stormen, bezetters, lotsverbondenheid, haat, Shakespeare, verraad, vermeende vragen en antwoorden, geliefdes, vrienden, in het verleden, in de toekomst, in familie, liefde, lafheid. Maar vooral: over de oorlog in jezelf. Over schuld en boete. Over hoe de oorlog nog altijd zijn schaduwen over levens van velen in het heden werpt. Joodse Buren speelt zich af in ‘mijn’ buurt: de Churchill-laan, tot mei 1946 de Noorder Amstellaan genaamd (het toneel op 10 mei 1940 van de binnentrekkende bezetter). De Rooseveltlaan, van 1922 – 1946 de Zuider-Amstellaan. De Maasstraat. Het deed me beseffen hoe dichtbij het verleden is. Het ligt onder iedere stap die ik zet. Mijn kinderen zitten op de nabijgelegen Anne Frankschool. Dit boek zou verplichte literatuur mogen zijn, een cadeau voor alle achtste groepers voor wanneer ze naar de middelbare school gaan. Zodat de geschiedenis nooit verloren gaat.

Bekijk op bol.com

11.

Tig jaren van schitterende nederlagen - Marco Termes

Ieder leven is een verhaal op zich. Een schatkamer waar troost, tranen, tristesse, toewijding en een tergend verlangen naar een andere horizon een schatkamer vormen. Ieder leven is een onuitputtelijke born van inspiratie. De rafelranden, de machteloosheid, het onvermogen van de mensheid. Pulp Fiction meets Ammaniti. Iedereen heeft een verhaal. Maar alleen zij die eerlijk naar zichzelf durven te kijken, kunnen het ook daadwerkelijk beschrijven en het mysterie dat in ons huist, ontrafelen. Marco kan dat. Marco haalt je op en neemt je mee, op een roadtrip langs de krotten en paleizen. Langs alle uithoeken, kronkelwegen & kliffen van het bestaan. Langs fundamentele vragen, wederom. Net als in eerdere boeken, net in Vriend en Vijand. Zoals zijn alter ego Aristoteles Boretti in het voorwoord al zegt: ‘In de realiteit geloven we niet in Romeo en Julia, maar kunnen we wel van het sprookje genieten.’ Sprookjes bestaan niet, maar goede boeken gelukkig wel.

12.

De wonderlingen

De wonderlingen – Brian Selznick

Weliswaar net niet zo mooi als de Engelstalige editie met goud op snee, maar dat doet niets af aan dit rijke en verrassende meesterwerk. In De Wonderlingen raken twee verhalen met elkaar verstrengeld: één in woorden en één in beelden. Het beeldverhaal begint in 1766 met Billy Wonderling, een eenzame schipbreukeling die in het theater gaat. Het prozaverhaal speelt zich af in 1990 en gaat over Josef, die weggelopen is van de kostschool en terechtkomt bij een vreemde oom in een nog vreemder huis. Langzaam ontdekt Josef zijn afkomst en die is op vreemde wijze verweven met het verhaal van Billy. Aan het einde van het boek komen beide verhalen op grandioze wijze samen. Een verhaal vol mysterie, levendige personages, verrassende twists en een ontroerende ontknoping.

Bekijk op bol.com

13.

Wachten op Bojangles

Wachten op Bojangles - Olivier Bourdeaut​

'Dit is een waargebeurd verhaal. Met soms een leugentje. Want zo is het leven vaak.’ Een jongetje leidt een leven als een sprookje met zijn ouders in een gigantisch Parijs appartement. Feesten, diners, muziek, rare huisdieren: ze leven alsof de buitenwereld niet bestaat. De motor van dit sprookjesleven is zijn moeder, voor wie het gekste nog niet gek genoeg is. En zijn vader zorgt ervoor dat alles wat zij bedenkt werkelijkheid wordt. Samen dansen ze het liefst dag en nacht op ‘Mr. Bojangles’ van Nina Simone, een lied dat voor het jongetje precies is als zijn moeder: intens vrolijk en even intens droevig tegelijk. Een fabeltastisch verhaal, een ode aan de fantasie.

Bekijk op bol.com

14.

Aangeschoten

Aangeschoten – Kenneth Cook

Weergaloos, deze heruitgave van de cultklassieker Wake in Fright, door de Australische singer-songwriter, dichter, schrijver en acteur Nick Cave bestempeld als het donkerste boek dat hij ooit heeft gelezen en voor het eerst de duistere kant van Australië laat zien. Het is zomervakantie in Australië. Een jonge leraar gaat op weg naar Sydney, naar zijn liefde, maar strandt in het plaatsje Bundanyabba midden in de outback. Hij vergokt er zijn geld tot op de laatste penny en drinkt in radeloosheid misselijkmakende hoeveelheden bier. Hij belandt in een regelrechte nachtmerrie, waarin ook jij - de lezer - wordt in meegezogen. Na vijf dagen blijft de hoofdpersoon geradbraakt achter. Het enige wat hij nog heeft, is het pistool dat hij in zijn hand houdt. Dit is het even glasheldere als meedogenloze plot van een roman die al sinds de jaren zestig door dreunt in de hoofden van lezers overal ter wereld.

Bekijk op bol.com

15.

Ik heet Lucy Barton

Ik heet Lucy Barton - Elizabeth Strout

‘Alsof de ziel gedurende die momenten kan rusten. Het hele leven verbaast me.’ Wonderlijk mooie laatste zinnen van een wonderlijk mooi boek. In 'Ik heet Lucy Barton' wordt door een eenvoudig ziekenhuisbezoek inzicht verschaft in de meest kwetsbare relatie van allemaal: die tussen moeder en dochter. Lucy Barton is langzaam aan het herstellen van wat een simpele operatie had moeten zijn. Haar moeder, met wie ze in jaren niet gesproken heeft, komt op ziekenbezoek. Ze zoeken toenadering tot elkaar door te roddelen over mensen die Lucy nog uit het dorp van haar jeugd kent, maar het blijft onwennig. Onder de oppervlakte liggen nog steeds de spanning en het verlangen dat elk aspect van Lucy's leven beïnvloed heeft: het ontvluchten van haar getroebleerde familie en haar verlangen om schrijfster te worden. De stem van Lucy verbindt dit krachtige verhaal: ijverig observerend, diep menselijk en in alle toonaarden herkenbaar. Subliem.

Bekijk op bol.com

16.

Wachten op Bojangles

Wachten op Bojangles - Olivier Bourdeaut

'Dit is een waargebeurd verhaal. Met soms een leugentje. Want zo is het leven vaak.’ Een jongetje leidt een leven als een sprookje met zijn ouders in een gigantisch Parijs appartement. Feesten, diners, muziek, rare huisdieren: ze leven alsof de buitenwereld niet bestaat. De motor van dit sprookjesleven is zijn moeder, voor wie het gekste nog niet gek genoeg is. En zijn vader zorgt ervoor dat alles wat zij bedenkt werkelijkheid wordt. Samen dansen ze het liefst dag en nacht op ‘Mr. Bojangles’ van Nina Simone, een lied dat voor het jongetje precies is als zijn moeder: intens vrolijk en even intens droevig tegelijk. Een fabeltastisch verhaal, een ode aan de fantasie.

Bekijk op bol.com

17.

Notities uit de jungle

Notities uit de jungle – Hanya Yanagihara

Maakt op mij meer indruk dan haar geroemde tweede boek Een klein leven, waarvan ik op een bepaald moment door mijn tranen niet meer goed kon bepalen of het boek me raakte of tegen stond door de onmenselijke hoeveelheid droefenis die de auteur over haar hoofdpersoon laat neer dalen. Of is dat juist de kracht? Dit boek, dat het verhaal vertelt van Norton Perina, die in 1950 op antropologische expeditie gaat naar een afgelegen eiland in Micronesië, op zoek naar een verloren gewaande stam. Hij vindt meer dan hij zocht want de inheemse bewoners blijken van een ongelooflijke ouderdom te zijn. Wanneer Perina hun geheim ontrafelt en daarmee terugkeert naar Amerika verliest hij al snel de controle over zijn eigen leven, met desastreuze gevolgen voor hemzelf en voor de stam. Een verontrustende roman, meeslepend tot de schokkende slotscène. Qua fantasie en verscheidenheid de grote broer van Een klein leven. Hier vind je de mooiste kinderboeken van afgelopen jaar. *(Bron: https://timemanagement.nl/lijstjes)

Bekijk op bol.com