Herman Koch Het Diner Cover

Herman Koch: films, zwervers en boekenweekgeschenk

06-07-2016

Herman Koch schrijft het Boekenweekgeschenk 2017. In een interview met Janneke Siebelink, Redacteur Boeken, vertelt hij over zijn boeken en de verfilming van Het diner.

Gewone middenstand

Het diner gaat over een paar jongens die een zwerfster molesteren en dat heb je naar aanleiding van een gebeurtenis in Barcelona beschreven. Wat intrigeerde jou zo aan dat voorval? Wat mij het meest intrigeerde was dat de jongens zijn gefilmd door bewakingscamera’s vanaf de bank. Ik zag ze en dacht: wat een aardige jongens. Ik zag ook meteen dat er geen etiket op ze te plakken was. Je kon niet zeggen etnische minderheid, je kon niet zeggen kaalgeschoren hoofden met kettingen en teveel tatoeages. Het enige etiket dat er in het begin nog een beetje opging, was: het zijn waarschijnlijk een beetje verwende, rijke jongens die net van de hockey- of tennisclub komen. Maar dat bleek ook niet het geval. Ze zagen er gewoon keurig uit en ze hadden aardige gezichten en ze lachten en dat was eigenlijk het moment dat ik dacht: dit kan gewoon mijn eigen kind zijn. Het zijn gewone jongens. Een van de moeders was een apotheker: gewone middenstand.

Je krijgt weinig kans om begrip te krijgen voor de personages. Ja. En ook de scene waarmee de film begint, die nog wel een zekere spanning heeft. De film begint met een scene met een gesprek met de rector, waarbij de zoon zit te luisteren. Ik vind het wel goed dat die zoon zich wat schaamt, maar dat is in het boek echt een heftige scene. Dan slaat hij die man bijna half dood. In het boek zegt hij: ik kan het ook afmaken. En dan houdt hij zich in, maar in de film is het een beetje geduw. Dat vind ik wel jammer, want het zijn toch een soort scherpe randjes aan het boek die dan in de film allemaal een beetje zijn afgevlakt.

Diner 2

Je beste boek

Je zei over Red ons, Maria Montanelli dat je afstand moest nemen om dat te kunnen schrijven. Je woonde in Barcelona toen je dat schreef. Plus het feit dat dat eigenlijk je beste boek is, geeft dat nu al een stuk bevrijding? Ja, ook wel. Het gevaar van dat soort boeken is dat ik dat het beste boek vind, omdat ik er zo’n sterke band mee heb. Het diner en andere boeken zijn meer een verhaal dat je helemaal gemaakt hebt. Hoewel voor mijn favorieten geldt - Het diner, Zomerhuis met zwembad en Geachte heer M. - dat er voor een kwart of een derde ook diezelfde kracht inzit die Montanelli heeft. Je moet op een bepaald moment sprongen gaan maken in het plot, omdat het anders niet meer te volgen is. Montanelli is een plotloos boek.

Je denkt: ik ga allerlei persoonlijke dingen op het spel zetten over mijn familiegeschiedenis

Herman Koch

Oeuvre

Veel schrijvers werken in hun oeuvre toe naar dat ene boek, maar als je het dan omdraait, heb jij dat als eerste geschreven.
Ja. Dat geloof ik wel. Een soort risico, dat je denkt: ik ga allerlei persoonlijke dingen op het spel zetten over mijn familiegeschiedenis. Dat viel toen heel goed samen. Ik was er emotioneel aan toe om dat gewoon te gaan doen, zonder dat ik echt een bekentenisboek wilde schrijven, maar tegelijkertijd kostte het me ook moeite, omdat ik dacht: ga ik nu te ver of niet? Ik zat er eerst tegenaan te hikken. Toen heb ik besloten dat ik ergens in de middag begon met schrijven, niet ’s ochtends vroeg zoals ik nu doe en al vrij snel dacht: ik moet er iets bij drinken, een glaasje whisky, anders lukt het niet. Dan hoor je heel veel van schrijvers: “Nee, natuurlijk niet. Ja, we drinken weleens wat, maar…” Maar als je half aangeschoten iets opschrijft, lees je dat de volgende dag over en gooi je het gelijk weer weg. Maar ik las dit de volgende dag over en ik dacht: dit lukt me nuchter nooit zo goed.

Corsica 514235 960 720

Boekenweekgeschenk

Je bent gevraagd om volgend jaar het Boekenweekgeschenk te schrijven. Wat is voor jou het hoogst haalbare als schrijver? Wat is het belangrijkst?
Dat je als je schrijft, het samenvalt met hetgeen je aan het schrijven bent. Het moment dat je een alinea schrijft en denkt van: echt beter dan dit wordt het nooit. Het belangrijkste is een zo’n geloofwaardig mogelijk boek of geloofwaardige toon in een boek, waarin ik als schrijver elke keer toch iets nieuws ontdek wat ik daarvoor nog niet

Koch Herman Uitsnede © Mark Kohn Cmyk 936

Research

Je verzint alles. In het boek Zomerhuis met zwembad komt een huisarts voor en alle ziektes heb je ook zelf verzonnen. Doe je helemaal geen research?
Nee, dat is niet verzonnen. Dat is wat anders dan geen research doen. Het idee wat daar in het boek met ziektes gebeurt, is dingen die ik in de loop van mijn inmiddels zestigjarige leven heb opgevangen en gehoord of meegemaakt. Toen had ik het idee: dat is eigenlijk wel genoeg. Wat je allemaal hoort van familieleden en vrienden en wat ik zelf meemaak, is genoeg. Ik hoef geen research meer te doen.