Header boek recensie vrachtbrief
Recensie

Vrachtbrief van Miriam Guensberg is een rijke roman die grote thema’s niet uit de weg gaat

29-5-2019

Wat hebben oldtimers, liefde, geloof en oorlog met elkaar gemeen? Op het eerste zicht erg weinig, tot Miriam Guensberg zich over deze thema’s buigt en geschiedenis en fictie samenbrengt tot een boeiend verhaal. Vrachtbrief is de slotroman van een drieluik, waarvan elk deel afzonderlijk gelezen kan worden.

Spijt op het sterfbed

Op zijn sterfbed beseft de 96-jarige Myron dat hij zijn geliefden ‘schromelijk verwaarloosd en tekortgedaan’ heeft. Hij probeert een en ander recht te zetten, en gebruikt daarbij de slinksheid die zijn levenswandel kenmerkt. In zijn laatste levensjaar verkoopt hij oldtimers uit zijn collectie aan diegenen bij wie hij in het krijt staat. Hij draagt Roza Renard op de wagens bij de juiste afzenders te bezorgen, samen met een vrachtbrief waarin gemeld wordt dat hij het geld voor de wagen reeds heeft ontvangen. Op die manier kan de ontvanger de wagen niet weigeren én omzeilt hij de erfbelasting.

Raamvertelling

De roman is opgebouwd als raamvertelling met zeven kortverhalen die samen de bewogen levensloop van de Poolse Myron Kaminski vertellen. Elk onderdeel is op exact dezelfde manier opgebouwd. Myron spreekt dagelijks een stukje van zijn herinneringen in op een dictafoon, zoals in onderstaand citaat:

“Het rode lampje brandt, ik word door een technisch wonder gehoord en gedwongen het jongetje dat ik eens was te verzoenen met de hoogbejaarde dwaas die ik ben geworden. Als Tony Kowalski zal ik afscheid nemen van dit aardse bestaan, geboren ben ik als Myron Kaminski. Daartussendoor spint zich het verhaal van mijn dwalingen en passies.”

Oldtimers en minnaressen

Elk deel draait om een vrouw, en de gevolgen die Myrons liefde op haar leven hebben gehad. Aan het einde schenkt hij een van zijn oldtimers en gaat Roza op zoek naar de erfgenaam, waarbij zij kort aan het woord komt. De vaste structuur biedt houvast, maar zorgt ook voor een repetitieve leeservaring, waardoor soms wat sleur in het verhaal komt.

Symbool voor een herinnering

Toegegeven, ik heb absoluut niets met auto’s en was dan ook bang dat de beschrijvingen van de oldtimers saai zouden uitvallen. Gelukkig stak de schrijfstijl van Guensberg daar een stokje voor. Elke wagen staat symbool voor een herinnering die gelinkt wordt aan historische feiten. Zo wordt de opmars van de Poolse Pantserdivisie in de Tweede Wereldoorlog op een boeiende manier vervlochten met Myrons daden.

“Mijn gevoelens voor de oude man zijn ambivalent. Als ik hem opzoek en hem in zijn stoel zie zitten, dan smelt mijn hart. Oud, moe, maar nog altijd kras en charmant spant hij zich op een aandoenlijke manier in om fouten van vroeger te herstellen. Maar toch, als ik bedenk hoeveel vrouwen hij in korte tijd heeft bezwangerd, ben ik geschokt. Natuurlijk was het anders toen. Geen voorbehoedsmiddelen, en de hectiek van de oorlog bracht nogal wat koekoeksjongen voort. Geweld en zedeloosheid schijnen hand in hand te gaan.”

Poolse soldaten bevrijden Europa

Myron is geen personage dat gemakkelijk te duiden is, maar Roza vat het geheel in bovenstaande citaat mooi samen. Het cliché van de soldaat die in elk land een vrouw heeft, wordt genuanceerd door de aandacht die uitgaat naar de ondankbare positie van de Poolse soldaten die onder mensonterende omstandigheden Europa helpen bevrijden.

Geen typisch mannenboek

Het unieke verhaal van Myron krijgt meer diepgang tegen deze universele achtergrond en maakt van Vrachtbrief een rijke roman waarbij grootse thema’s als liefde, vriendschap, oorlog en kindermisbruik niet worden geschuwd. Miriam Guensberg schreef op het eerste zicht een typisch mannenboek, maar zal door de manier waarop de thema’s behandeld worden ook vrouwelijke lezers aanspreken.