Child Asleep
Interview

Bas Klinkhamer: “In de nacht komen je ware gevoelens naar boven”

13-7-2017

Bas Klinkhamer raakte als tiener gefascineerd door de betekenis van dromen. Sindsdien helpt hij mensen door hun dromen uit te leggen, zodat ze contact kunnen hebben met hun onderbewustzijn en écht kunnen luisteren naar hun gevoel. In zijn boek De nachtelijke reis legt Bas uit hoe je dromen als hulpmiddel kunt gebruiken. Janneke Siebelink, hoofdredacteur van bol.com Lees Magazine, vraagt hem naar het belang van nachtmerries, welke dromen veel voorkomen en hoe je je dromen kunt onthouden.

Het belang van nachtmerries, dromen als hulpmiddel en luisteren naar je gevoel

In jouw boek 'De nachtelijke reis, dromen als bron van hulp' staat dat je twee boeken wilde maken. Is dit het eerste boek?
Ja. Het is eigenlijk een tweeluik. Het eerste boek gaat echt over dromen, maar ook over wat dromen zijn. Het gaat eigenlijk over de nachtelijke reis. Waar gaan we heen in de nacht, waar gaat ons bewustzijn heen als je ’s nachts je ogen sluit en je in slaap valt? In het tweede boek beschrijf ik de twaalf meest voorkomende dromen. Wat betekenen bepaalde symbolen in je dromen? Dat gaat puur over het uitleggen van je dromen en is bedoeld voor mensen die niet direct met persoonlijke ontwikkeling bezig zijn. Het is ook anders geschreven. Het verschil tussen dit boek en dat dromenboek is dat in dit boek meer staat over de werking van de intuïtie en de dimensie van het mysterie. Voorspellende dromen (die trouwens vaak rationeel te verklaren zijn), mythische figuren en dat soort dingen. Dat staat in dat andere boekje helemaal niet.

Wat zijn enkele van de meest voorkomende dromen?
Vallen, wc-dromen… We hebben een website met dromenuitleg en daar heb ik op gekeken over welke dromen mensen de meeste vragen hebben. Je ziet daar dat heel veel mensen op zoek naar antwoorden over nachtmerries of achtervolgingsdromen, over dat er iemand geboren wordt of over de dood.

Wanneer is jouw fascinatie voor dromen ontstaan?
Toen ik 16, 17 was, had ik zelf een heel fascinerende droom, maar ik had er nooit over nagedacht, ik wist niet dat dromen betekenis hadden. Het was een droom waarin ik in een ziekenhuisbed lag en dacht dat ik doodging. ’s Ochtends werd ik wakker en was ik zo blij was dat ik niet dood was, dat ik mijn hele puberteit en school hartstikke leuk vond. Dat was een heel indrukwekkende nachtmerrie. Daar is het een beetje mee begonnen, maar dat ik ook leerde om dromen uit te leggen was toen ik 22 was en geïnteresseerd raakte in andere dingen dan studeren, hockey en carrière. Toen kwam ik iemand tegen die dromen kon uitleggen. Vanaf het eerste moment dat hij dat deed, vond ik dat helemaal geweldig.

Hoe verhoudt dit zich tot de wetenschap? Hoe veel weten we nu over onze nachtelijke escapades?
In het boek beschrijf ik de ervaring van die nachtelijke reis die ik vroeger als jongetje al had, en die meer mensen hebben gehad natuurlijk. Dat is meer een intuïtief, gevoelsmatig iets. Dat vind je terug bij een aantal wijsheidsstromingen, zoals de kabbala. Zelfs in ons katholieke geloof is er een gebedje dat de engelen met je meereizen naar de nacht. Het sluit aan bij de ontdekkingen in de wetenschap die laten zien dat als wij gaan slapen, we het gebied van ons dat sociale aanpassing is in de nacht op een laag pitje zetten.

En dat filter valt dus weg als je slaapt?
Precies, en ook het beeld dat je van jezelf hebt. Je kunt naar jezelf kijken en boodschappen hebben meegenomen: “ik ben iemand die niet echt zorgdraagt voor iemand anders” of “mij kun je niet verantwoordelijkheid geven” of noem maar op. In de nacht valt je sociale aanpassing weg, dus ook het beeld wat je van jezelf hebt. En dan zie je jezelf ineens als een held, of je ziet jezelf als iets heel moois. Vaak is het iets anders wat je ziet in dromen. Een soort vuistregel is: wat je ziet in je dromen, ben je zelf.

“Er zijn verschillende dimensies in je bewustzijn en die worden ook getoond in je droom”

Kun je je dromen sturen?
Ja, absoluut. Dat doe ik niet in dit boek, maar wel in het andere boekje. In dit boek ben ik echt veel meer bezig geweest met het in kaart brengen van die verschillende gebieden. Het schema in het hoofdstuk De nachtelijke reis is eigenlijk de essentie van het hele boek. Het hele boek is daar omheen opgebouwd. Als je een droom krijgt over een engel of over een stem of je hebt een droom waarin je overledenen ziet, moet je daar op een andere manier mee omgaan dan bijvoorbeeld een nachtmerrie of een droom waarin je verdwaalt en steeds iets tegenkomt. Ik zeg eigenlijk: er zijn verschillende dimensies in je bewustzijn en die worden ook getoond in je droom. Dat betekent dat je er op een andere manier uiting aan geeft.

Kun je een voorbeeld geven van een van de meest memorabele momenten die je hebt meegemaakt tijdens een van de retraites die je weleens geeft?
Er was een vrouw met een eigen reclamebureau. Zij droomde dat ze aan het roer stond van een bootje. Ze ging door een hele wilde rivier. In het bootje zaten haar gezin en twee leden van haar directieteam. Ze kon het maar ternauwernood redden in dat bootje, het ging alle kanten op. Ineens stond haar moeder achter haar en zei: “je roer om". Ze aarzelde geen moment en luisterde naar haar moeder. Ze gooide haar roer om en nam nog één zware bocht, maar daarna kwamen ze terecht in veel kalmer vaarwater. Tijdens de analyse kwam eruit dat ze op haar werk de hele tijd bezig was om bij te sturen, dingen anders te doen, maar dat ze eigenlijk het bureau gewoon wilde verkopen. Dat realiseerde ze zich na die droom. Dus dat heeft ze gedaan. Als je vertelt dat je zoiets doet op grond van een droom, zeggen mensen: “ben je helemaal gek geworden?” Maar voor haar werkte het echt.

Heb je zelf ook weleens beslissingen genomen op basis van je dromen?
Ja, ik droomde ooit dat ik met allemaal mensen van mijn werk naar Amerika ging en dat ik het vliegtuig niet haalde en dat ik ze weg zag vliegen. Toen werd ik wakker en besefte ik: de koers die zij varen, wil ik niet varen. Ik moet ook niet met ze mee. En toen droomde ik de volgende dag dat ik op een vliegtuig stapte samen met een vriend van mij en dat we gingen surfen op Aruba. Dus toen dacht ik: ik ga samen met hem een zaak beginnen. En die zaak heb ik nog steeds.

Hoe haal je het meeste uit je dromen?
Het eenvoudigste is: als je midden in de nacht wakker wordt van een droom of een nachtmerrie, om hem op te schrijven in steekwoorden. Als je ’s ochtends nog je droom wilt onthouden, die vaak nog half ergens in je hoofd hangt, dan moet je hem binnen 30 seconden binnen je bewustzijn brengen, anders is hij weg. Wat dan kan helpen is, nog voor je je partner goedemorgen wenst of op de wekker kijkt, je ogen dicht houden en de droom hardop vertellen aan jezelf. Dan zit 'ie in je bewustzijn. Mensen vinden het vaak moeilijk om hun dromen te onthouden, maar het is puur een kwestie van oefenen. Als je eenmaal je dromen kunt onthouden, dan kun je het ook. Dat is niet iets dat je bij hoeft te houden.

Wat betekent het als je droomt over seks met iemand anders dan je partner?
Heel vaak droom je dat over rare mensen, zoals familieleden, iemand met wie je ruzie hebt of iemand die je geen zak interesseert. Als je over bekenden droomt, gaat het vaak over een soort intimiteit, over contact. Dat je meer contact wil met de ander. Dat vertaalt zich gewoon in seksualiteit, wat voor ons een hele primaire en voor de hand liggende vertaling is. Net zoals genieten zich heel makkelijk vertaalt in een fysieke ervaring als eten. Dus als je droomt over iemand met wie je seks hebt, is het belangrijk om je af te vragen: hoe was ik in die droom? Dat zegt iets over je instelling waarmee je wilt werken, sporten of in overleg wilt zitten.

“Kinderen hebben meer nachtmerries dan volwassenen”

Wat is de functie van nachtmerries?
We veranderen onze werkelijkheid vaak. Extreem gezegd: een vrouw die door haar man geslagen wordt, denkt altijd wel ergens: het zal wel aan mij liggen, of: het is zo’n aardige vader voor de kinderen. Iemand die veel drinkt, zegt: ik ben een gezellige drinker. Zo doen we dat. In de nacht valt de sociale aanpassing weg en komt naar voren hoe jij je echt over iets voelt, waar je bang voor bent.

Heb je verschillende dromen in de verschillende fasen van je slaap?
Daar is de wetenschap nog niet helemaal over uit. De oorspronkelijke experimenten in slaaplaboratoria in de vorige eeuw focusten compleet op de REM-slaap, maar nu alles veel geavanceerder wordt, blijkt dat we in de meeste periodes van onze slaap dromen. Over het algemeen wordt gezegd dat in het begin van de nacht de meeste verwerkingsdromen zijn, waarin je je dag verwerkt. Als de nacht vordert, dromen we meer over de volgende dag of wat we belangrijk vinden. Dat is ook in overeenstemming met dat beeld van die nachtelijke reis, maar de wetenschap is er nog niet helemaal achter.

Droom je als volwassene anders dan als kind?
Kinderen hebben vaker nachtmerries dan volwassenen en dromen meer over dieren. Tot ons achtste jaar wordt de belangrijkste basis van ons 'ik' gelegd en we zien dat kinderen vol expressie en beweging zitten. Een kind dat danst, denkt niet: dans ik goed? Het danst gewoon. Er zijn allemaal dingen die je toch echt moet leren, zoals dat je niet mag slaan en bijten Je ziet dat zo’n kind veel moet onderdrukken. En kinderen pakken veel gevoelsboodschappen op. Kinderen zijn knettergevoelig zonder dat ze het besef hebben en kunnen rationaliseren wat dat is. Dat is de reden dat kinderen vaak nachtmerries hebben. Het is een soort spirituele groeipijn.

Wat zeg je tegen cynici die dit allemaal onzin vinden?
Wij werken ook in organisaties en met directieteams. Dan zeg ik: let vannacht eens op je droom. Daar moeten ze dan om lachen. En wat dan blijkt, is dat die cynici gewoon moeten zien dat het iets is waar je wat aan hebt. Ik vertel tijdens zo’n lezing altijd over dromen die geleid hebben tot grote ontdekkingen: de naaimachine, insuline, dat zijn standaarddromen die opgetekend zijn. Einstein heeft een aantal van zulke dromen verteld waardoor hij zijn ontdekkingen deed. Zo zijn er een aantal echt harde bewijzen.

Kun je dromen met je ogen open?
Ja, als je dromen ziet als beelden van het innerlijk, gaat het er alleen over dat je je sociale aanpassing omlaag krijgt. Soms krijg je dat overdag al omlaag. Ik heb mijn beste ideeën onder de douche gekregen. Dan ontspan je volkomen, je bent bezig met je eigen ding. Andere mensen krijgen het als ze door de natuur lopen of veel drinken, want dan gaat de remming ook weg. Dat sociale, nauwe bewustzijn gaat weg.

Het kan je helpen om keuzes te maken, want uiteindelijk ligt elk antwoord in jezelf besloten.
Precies. Het wordt in therapie gebruikt, maar sommige bedrijven doen brainstormsessies en die doen het ook in die setting. Daar wordt eigenlijk gezegd: laat de controle los, roep maar wat. Dan gaan ze een wandeling maken, of tafeltennissen. Ze zijn dan ergens op de achtergrond, in het onderbewuste, er nog mee bezig. Ze staan een paar grappen te maken aan de tafeltennistafel en huppakee, je hebt een idee.

Waar droom je nog van in je leven?
Ik zou het fantastisch vinden als het bespreken van dromen veel normaler werd. Daar word je creatiever van, je komt immers in een andere stroom. Dat zou ik wel mooi vinden. Ik denk dat dat ons ten goede komt.