Video Interview

Herman Koch: “Stephen King heeft over mij getweet”

8-12-2016
Interview Herman Koch Makkelijk Leven Header

Herman Koch is al jaren een succesvol schrijver. Zijn nieuwste boek De greppel is net uitgekomen en hij mag ook het Boekenweekgeschenk 2017 schrijven. Met Janneke Siebelink, hoofdredacteur van bol.com Lees Magazine, spreekt hij over zijn nieuwe boek, zijn succes in Amerika en bedriegen of bedrogen worden.

Een veilige keus

J: Heb je nog wel dezelfde redacteur als normaal?
H: Ja. De CPNB kan hooguit zeggen van het eindproduct: jammer van het einde, of jammer dat de CPNB hierdoor in een kwaad daglicht komt te staan. Er is nog maar één keer in de traditie een Boekenweekgeschenk geweigerd. Dat was De vierde man van Gerard Reve. Toen ik het verzoek kreeg, dacht ik: er zijn twee ambities die je kunt hebben met een Boekenweekgeschenk. Of het beste Boekenweekgeschenk tot nu toe, of weer een geweigerd Boekenweekgeschenk.

Welke ambitie had jij voor ogen?
Ik heb het wel overwogen, maar toen dacht ik: waarom zou ik eigenlijk op mijn leeftijd nog dat rellerige aspect opzoeken? Dat is een beetje kinderachtig. Soms is het jammer dat ze bij een Boekenweekgeschenk oudere, blanke mannen van boven de vijftig nemen. Ze moeten eens een jong iemand nemen, of iemand met een allochtone achtergrond. Dat kan een enorme lancering zijn voor iemand die gewoon goed schrijft, dat je het Boekenweekgeschenk mag doen. Daar zou ik wel een voorstander van zijn. Van zo iemand zou het dan leuk zijn als die iets schreef waarvan ze zeggen: dit kan echt niet.

Waarom denk je dat ze een blanke, oudere man kiezen?
Ik denk dat het altijd wel een veilige keuze is. Zo is het gewoon. Dat kun je ze ook niet kwalijk nemen, want het doel van het CPNB, de stichting Collectieve Propaganda van het Nederlandse Boek, is om in de Boekenweek zoveel mogelijk boeken om te zetten, dus als ze een Boekenweekgeschenk hebben dat veel mensen willen hebben, dan gaat de oplage omhoog.

"Ik lijk misschien heel clichématig op een voetballer of wielrenner, maar toen ik merkte dat bij Het diner de negende druk eraan kwam, toen dacht ik toch wel: ik ga een andere auto kopen, iets sportiefs en iets duurs."

Het diner

Richard Gere speelt de hoofdrol in de verfilming van Het diner en je bent daar ook al meerdere malen geïnterviewd in Amerika. Word je daar anders onthaald dan in Nederland? Stephen King heeft je genoemd als een van zijn favoriete auteurs.
Ja, Stephen King heeft een aardige tweet over mij de wereld ingestuurd, dat hij mij graag las en dat hij de laatste drie boeken heel bijzonder vond. Het boek was pas een week uit, dus het leuke was dat ik uit die tweet kon afleiden dat hij meteen nadat het uit was naar de boekwinkel is gegaan en het had gelezen. Dat vind ik opmerkelijk. Dan denk je: goh, wat aardig. Maar die benadering vind ik wel meevallen. Het enige is dat ik nu ook weleens in een bibliotheek in St. Louis heb gestaan, maar dat klinkt interessanter dan het is. Daar zitten ook allemaal mensen die je een beetje kennen, want ik heb op verschillende plaatsen opgetreden. Ik heb daar wel iets meer het gevoel dat ik moet proberen die mensen te veroveren, te charmeren, dan in Nederland. Hier weten ze wel wat ze aan mij hebben, inmiddels. Niet dat ik hier niet mijn best doe, maar het is daar: die mensen kennen mij nog niet goed.

Wat is het meest exorbitante waarmee je jezelf hebt verwend om het succes te vieren?
Ik lijk misschien heel clichématig op een voetballer of wielrenner, maar toen ik merkte dat bij Het diner de negende druk eraan kwam, toen dacht ik toch wel: ik ga een andere auto kopen, iets sportiefs en iets duurs. Als je bijvoorbeeld een huis gaat kopen, is het toch nog wel verantwoord, want dat wordt uiteindelijk meer waard. Maar je moet ook gewoon geld kunnen weggooien. Zo’n auto is op het moment dat je hem de garage uitrijdt al een kwart minder waard. Dat is het enige. En ik vind het leuk dat ik een vrij leven kan leiden. Ik houd ervan om vaak uit eten te gaan en daar hoef je dan minder over na te denken hoe vaak je dat kunt doen. Dat maakt het leuk. In het begin ging ik nog weleens naar het buitenland en dan zag ik zo’n paleisachtig hotel. Dan dacht ik: ik ga dit ook gewoon een keer doen. Dat waren dan van dat soort prijzen waarmee je de kat vijf jaar lang te eten kan geven. Ik was er wel nieuwsgierig naar, maar toen ik het gedaan had, merkte ik wel: nee, ik hoef dit niet elke keer. Die luxe niet. Het was ook een soort benauwdheid die je kunt krijgen van dat er altijd maar op je gelet wordt en dat je iemand meteen je koffertje meeneemt en dat je denkt: shit, nu moet ik die man wat kleingeld geven. Ik heb geen kleingeld. Een soort ongemakkelijkheid. Ik voel me niet zo goed in die rol. Maar ik probeer hem wel met verve te spelen.

Zou je eerder de bedrogene of de bedrieger kunnen zijn?
Ik denk dat ik eerder de bedrieger zou zijn. Dat zeg ik gewoon eerlijk. Je bent als schrijver al een bedrieger. Niet dat ik dat wil zijn of nu ben, maar wel in het verleden in andere relaties. De rode draad die al vanaf jongs af aan al door mijn leven loopt, ook vroeger op school, is dat ik nooit helemaal de waarheid heb verteld. Ik heb altijd dingen overdreven en me erover verbaasd hoe makkelijk mensen te bedriegen zijn, zonder dat je ze schade berokkent.

"Ik heb ook weleens het idee dat je soms dingen maar voorbij laat gaan als je het niet zeker weet. Maar het kan ook een karakterzwakte zijn."

In het ongewisse

Eigenlijk ben je als schrijver sowieso de bedrieger toch?
[Lacht] Ja, eigenlijk wel….

Werd je tijdens het schrijven niet ontzettend boos op je vrouw, omdat je jezelf in het ongewisse liet? Dat je het zo liet binnendringen, dat je in werkelijkheid boos wordt?
Nee, dat laat ik niet gebeuren. Het is meer zo dat ik denk: het niet willen weten betekent ook dat je niet naar aanwijzingen gaat zoeken. Dus je kunt denken: de meeste mensen komen erachter dat ze een WhatsApp’je zien op een telefoon, of je gaat actief in iemands telefoon kijken. Maar deze man wil dat niet, want hij wil geen bewijzen vinden. Want zodra hij bewijzen vindt, moet hij handelend optreden. Zolang hij geen bewijzen heeft voor dit bedrog, hoeft hij niets te doen. Intussen vreet hij zich wel helemaal op. Zelf heb ik ook wel die neiging om niet in andermans dingen te kijken, dat altijd te respecteren.

Is in het ongewisse blijven soms beter?
Ik denk het wel. Ik heb ook weleens het idee dat je soms dingen maar voorbij laat gaan als je het niet zeker weet. Maar het kan ook een karakterzwakte zijn. Misschien ben ik wel heel slap in dat soort dingen en heb ik geen zin in confrontaties als er echt wat is.