H Eader 2 campagnepagina voorlezen
H Eader 2 campagnepagina voorlezen
Interview

Zo lees je leuk voor en zorg je voor een goede taalontwikkeling

Door: Pauline Dons
18-06-2021
5 min

Ben jij een echte boekenwurm, maar wil jouw kleintje er niets van weten? Of wil jouw zoontje of dochtertje altijd hetzelfde boek voorgelezen krijgen, maar zie jij dat zelf niet altijd zitten? Er komt heel wat bij kijken wanneer je jouw kindje wil laten opgroeien in een taalrijke omgeving. Het liefst lees je iedere avond een verhaaltje voor het slapengaan, maar hoe doe je dat op een leuke manier en hoe zorg je voor een goede taalontwikkeling?

Stichting VoorleesExpress zorgt er al vijftien jaar voor dat kinderen die moeite hebben met taal extra aandacht krijgen. Anne Heinsbroek, oprichter en directrice van de stichting, is het ermee eens dat de eerste jaren in het leven van een kind bepalend zijn als het gaat om taalontwikkeling. “Er ontstaan al snel grote verschillen in woordenschat en verhaalbegrip. Dit laatste wordt gestimuleerd door voorlezen”, legt ze uit. “Voorlezen is daarom een mooi middel, maar je kunt ook veel praten en taalspelletjes doen.”

Interactie is belangrijk

Het taal- en leesniveau van te veel kinderen is onvoldoende, vindt ook de directrice. Wat daarbij helpt? Volgens haar speelt voorlezen hierin een belangrijke rol. “Voorlezen kan namelijk helpen om een kind mee te nemen in een verhaal en een liefde voor verhalen en boeken mee te geven.” Hoe lees je dan goed voor? Ook daar weet Anne raad mee. “Het belangrijkste is dat jij en het kind er plezier bij hebben en dat er niet één manier is die goed is. Het doel is vooral dat het kind erbij betrokken is en interactief meedoet. Dat is een voorwaarde voor een goede taalontwikkeling”, legt ze uit. Hoe je dan zorgt voor die interactie? “Stel vragen, bied openingen om over het verhaal te praten en kijk samen naar wat je denkt dat er gaat gebeuren en wat er op het plaatje te zien is.”

Heinsbroek: “In prentenboeken vind je weinig tekst en veel afbeeldingen, waar je lekker veel over kan praten. Van een prentenboek kan je heel makkelijk een spelletje maken, maar er zijn ook allerlei manieren om een verhaal naar de eigen belevingswereld te trekken.” Anne geeft een voorbeeld: “Als een prinses in het verhaal zich omkleedt, kan je bijvoorbeeld vragen: wat doe jij aan als je naar een feest gaat? Bij jonge kinderen is de aandachtsspanne kort, maar door een spelletje te doen en te praten over wat je ziet, maak je het voorlezen al snel interactief." Kom je beter uit de verf door een film te kijken en daar lekker over te kletsen? "Dan is dat ook heel goed voor de taalontwikkeling."

Een passend tijdstip

Veel interactie is dus belangrijk, maar je moet het voorlezen ook vooral zelf leuk vinden. “Doe het daarom nooit op een moment dat je geen zin hebt of het niet uitkomt, maar zoek het goede moment voor een leuk boek”, raadt ze aan. “Het voorlezen moet vooral niet te veel druk opleveren en het moet passen in je dagelijkse of wekelijkse routine. Bouw het in wanneer het past, wanneer de kinderen niet te moe zijn en er rust heerst in huis”, legt ze uit. “Heb je een passend tijdstip gevonden? Plan dan het liefst iedere dag zo’n momentje in. Voor het slapengaan is bijvoorbeeld een goed moment, dan is de verleiding niet zo groot om andere dingen te doen.” Wil jouw kleintje alsmaar hetzelfde boek lezen? Dat is volgens Anne heel herkenbaar, maar helemaal niet slecht. “Herhaling is heel leuk en hartstikke goed voor de taalontwikkeling.”

Do’s en don'ts van het voorlezen

Ook heeft de directrice een aantal do’s en don'ts waar je tijdens het voorlezen op kan letten. Wat je vooral niet moet doen is zelf afgeleid raken. “Wanneer je naar berichtjes op je telefoon kijkt, er andere mensen in de kamer zijn of de televisie aanstaat, kunnen jullie allebei niet goed je aandacht bij het voorlezen houden.” Wat dan wel helpt? "Als je moedertaal niet Nederlands is, is het voor de taalontwikkeling van je kind het beste als je hem of haar ook opvoedt in de eigen taal. Alleen in je moedertaal kan je je kind 'rijke taal' aanbieden, kan je je goed uiten en voel je je er helemaal comfortabel bij", vertelt Anne. “Verder zijn interactie en aansluiten bij de interesses van een kind belangrijk. Als je de dingen kunt vinden waarin je ze meteen meekrijgt en daarop kan aansluiten, ben je al een heel eind”, motiveert ze.

Als je kind kan lezen

In theorie is hoe meer je voorleest, hoe beter vindt ook Anne. “Voor voorlezen word je nooit te oud, ga er vooral mee door, ook als je kinderen al zelf kunnen lezen.” Wat als je kind ouder wordt en voorlezen minder leuk gaat vinden? “Dan zou ik stoppen en een andere manier vinden, zoals je kind helpen door af en toe een hoofdstuk samen te lezen of door hem of haar te laten zien wat er allemaal mogelijk is in boeken”, vertelt Heinsbroek. “Voor iedere ouder en ieder kind is er een eigen oplossing.” Dus, geen paniek! “Er zijn ook leuke podcasts van kinderen over boeken, een actie waarbij vrienden allemaal hetzelfde boek gaan lezen en ook taalspelletjes en leesapps op de iPad kunnen bijdragen aan de taalontwikkeling en het lezen stimuleren”, stelt Anne gerust. “Als kinderen fan zijn van films of games, kan je dit ook naar het talige toetrekken door boeken op te zoeken die hierbij aansluiten. Er zijn ook voor oudere kinderen allerlei manieren om lezen leuk te maken en hier als ouder een rol in te spelen.”

Maak het leuk!

Veel praten is dan ook de basis van alles. “Maar ook een rolmodel is heel belangrijk. Wanneer je als ouder laat zien dat jij plezier hebt in taal, dat je lezen leuk vindt en dat een kind jou ziet lezen, heeft dat een positief effect.” Anne vult aan: “Ook de aanwezigheid van boeken in huis schijnt een positief effect te hebben op de behoefte om later zelf te lezen en dat staat nog los van of jij je kind veel voorleest.” Weet je niet welke boeken aansluiten op de interesses van je kind of leuk zijn om voor te lezen? “Laat je adviseren in de bibliotheek en maak van lezen iets wat erbij hoort.” Verder zijn er nog een heleboel kleine dingen om van voorlezen een feestje te maken. “Leesbingo’s, online platformen om de boeken die je leest bij te houden, met andere kinderen delen wat je hebt gelezen, erover praten in de klas, podcasts luisteren of een film kijken als je een boek gelezen hebt…” somt Anne op. Er zijn tal van leuke en speelse manieren te verzinnen om het lezen te stimuleren. Haar belangrijkste tip? “Zorg dat jij er plezier in hebt en straal dat uit naar je kind, dat is denk ik de essentie van alles.”

Profielfoto pauline dons
Pauline Dons