Interview

Interview met Jeff Kinney over Het leven van een Loser

3-1-2019
Jeff Kinney Het Leven Van Een Loser Header

In tegenstelling tot zijn alter ego Bram Botermans (Wimpy Kid) hield Jeff Kinney als kind geen dagboek bij (daar heeft hij spijt van), maar hij wilde dolgraag cartoonist worden. Jeff schreef toen hij klein was zelfs een brief van vijf kantjes naar Lincoln Peirce, schrijver van Niek de Groot, om hem om advies te vragen. In Nederland zijn er inmiddels meer dan 2 miljoen boeken verkocht van de serie Het leven van een Loser, en wereldwijd zelfs meer dan 200 miljoen. Volgens dagblad Stern is Jeff Kinney nu al een van de meest gelezen auteurs van de 21ste eeuw. Jeff woont met zijn vrouw en twee zonen in het zuiden van Massachusetts, waar hij een boekwinkel heeft die An Unlikely Story heet.

In 2012 bezocht Jeff Kinney Nederland, waar hij overvolle zalen met fans toesprak en honderden boeken signeerde. Drie jaar later, in 2015, nam de paus de Latijnse editie van Het leven van een Loser in ontvangst. In datzelfde jaar kwam Jeff Kinney nog een keer naar Nederland, waar hij drie Gouden Boeken kreeg uitgereikt voor zijn titels Vette pech!, Bekijk het maar! en Een hondenleven. Wij maakten een mooi filmpje met hem, terwijl we door Amsterdam wandelen.

Nu, weer drie jaar later, is hij terug in Amsterdam. Onveranderd. Net als Bram Botermans lijkt hij niet ouder te worden…

Drie jaar geleden spraken we elkaar voor het eerst en voor het laatst. Wat is er in die drie jaar veranderd?
“Het was precies het moment dat ik mijn boekenwinkel opende. We zijn nu drie jaar verder en ik vind het geweldig! Ik organiseer bijeenkomsten waarbij ik andere auteurs interview. Het is een café annex boekwinkel. We hebben geen webshop. Júist niet. De laatste paar jaar heb ik heel veel naar gereisd, naar Azië, de Filipijnen, Japan, China. That has been kinda wild. Wat écht veranderd is, is mijn manier van werken. Ik gebruik andere technieken om mijn boeken te maken. En mijn kinderen zijn weer ouder geworden. Ze rijden nu zelf. Ze lezen mijn boeken gelukkig nog wel.”

Ben je nog wel thuis?
“Niet voldoende. Dit is mijn laatste dag een tour van 11 dagen. Morgen ga ik naar huis. Daar verheug ik me op. Hoe leuk ik dit werk en de ontmoetingen ook vind.”

De serie Het leven van een Loser bestaat dit jaar (2019) tien jaar. Wat weet je nu dat je graag tien jaar geleden had willen weten?
“Ik had graag willen weten hoe je werkelijk een verhaal goed verteld. In het begin was ik niet bezig met de wijze waarop ik het verhaal wilde vertellen. Ik denk dat ik dit pas echt een beetje onder de knie kreeg bij het tiende of elfde boek. Dankzij het maken van games en films heb ik veel geleerd over het belang van structuur in een verhaal.”

"Dankzij het succes van Wimpy Kid, reis ik de hele wereld over en ontmoet ik geweldige mensen. Daar ben ik erg dankbaar voor."

Heb je ergens spijt van?
“Dat ik niet meer tijd doorbreng en heb gebracht met mijn kinderen. Daar zal ik altijd spijt van hebben. Maar ik heb niet het gevoel dat ik verkeerde keuzes heb gemaakt. Dankzij het succes van Wimpy Kid, reis ik de hele wereld over en ontmoet ik geweldige mensen. Daar ben ik erg dankbaar voor. Wie weet wanneer dit eindigt?”

Ben je daar bang voor, dat het eindigt?
“Ja, want ik vind dit geweldig. De aandacht, de energie. Het is weinig grote bands gegund tot het einde der tijden op te treden in grote arena’s. De aandacht droogt op, er komen nieuwe bands… Dat kan schrijvers ook gebeuren.”

Al tien jaar lang ben je in levens van kinderen. Een hele generatie is met Bram Botermans groot geworden.
“Dat is een bijzondere gedachte inderdaad. Ik ontmoet de laatste tijd min of meer volwassen mensen die als kind mijn boek lazen. Dat begint nu. Zelf ben ik groot van fan van de NBA, de National Basketball Association. Binnen drie jaar zullen alle spelers van het team een van mijn boeken of films hebben gezien, of er in ieder geval van hebben gehoord. Dat is toch wel heel erg cool.”

Je hebt meer dan 200 miljoen boeken verkocht. Onder meer dankzij bibliotheken ben je aanwezig in waarschijnlijk het tienvoudige daarvan in huishoudens. Kun je de omvang van jouw succes bevatten?

“Ik heb een vast, hecht team waar ik mee werk. Ik heb mijn tafel waar ik aan werk. De getallen ken ik, maar de omvang van het bereik kan ik niet overzien. Ik moet er maar niet te veel aan denken, de verantwoordelijkheid die komt met dergelijke getallen.”

Mis je het begin weleens, de relatieve eenvoud?
“Het team waar ik mee werk, is klein. Het is nog altijd overzichtelijk. Jarenlang had ik een Personal Assistent. Dat was eenzamer. Nu is het juist gezelliger. Ik kan goed mijn grenzen aangeven.”

Het aantal kinderen dat jouw boeken leest blijft groeien. Ervaar je druk om steeds weer een beter boek te maken dan het vorige?
“Het is een voorrecht. Zo voelt het voor mij. Het is eerder een fantastische uitdaging dan een probleem.”

"De boeken geven een mogelijkheid om even uit die drukte te stappen, in een andere wereld te zijn, om even te leven in jeugd die anders is dan die van hen."

Merk je een verschil in de beleving van humor in bijvoorbeeld Azië?
“Zo goed ken ik de cultuur niet, maar wat ik wel merk is dat de omstandigheden over het algemeen over hetzelfde zijn. Kinderen zijn kinderen. Waar dan ook. En ze gaan over het algemeen allemaal hetzelfde met het leven om, belanden in dezelfde soort situaties met hun ouders en broertjes en zusjes. Mijn verhalen gaan over vriendschap, huisdieren en school. Dingen waar ieder kind mee te maken heeft en zich dus mee kan identificeren. De boeken geven een universeel kinderleven weer. Al kreeg ik in Azië wel enkele reacties van kinderen dat mijn boeken ze hielpen ontsnappen aan het dagelijkse, veel te drukke bestaan. Ze hebben zoveel huiswerk, dat er weinig ruimte overblijft om te spelen, om kind te kunnen te zijn. De boeken geven een mogelijkheid om even uit die drukte te stappen, in een andere wereld te zijn, om even te leven in jeugd die anders is dan die van hen.”

In hoeverre merk jij iets van ontlezing de afgelopen tien jaar?
“Fortnite en Minecraft zijn natuurlijk geduchte concurrenten. Het is nu alweer moeilijker om kinderen aan het lezen te krijgen dan drie jaar geleden. Maar ik merk dat niet aan de verkoop van mijn boeken. Maar laten we dat over een paar jaar nog maar eens bekijken.”

Blijft het boek in zijn huidige vorm bestaan?
“Ja, dat denk ik wel. Je ziet nu al dat de verkoop van e-books gestabiliseerd is. Een boek op zich een fantastisch stukje technologie. Een verhaal komt beter tot zijn recht op papier dan op een scherm. Met name voor kinderen is het zo belangrijk om een boek in handen te hebben, om het voelen, de bladzijden om te slaan. Begrijpen en tot je door laten dringen wat je leest, gaat veel beter van papier. Het is natuurlijk prima dat je een e-reader meeneemt op vakantie, maar voor kinderen is het van belang een boek in hun hand te hebben. Al is het maar dat je als volwassene kunt terugdenken aan het moment dat je meegenomen werd in een verhaal. Omdat ik veel reis, luister ik graag. En ik lees het nieuws veel, ik denk dat ik wel vijf uur per dag besteed aan het lezen van nieuwsberichten. Het is onrustig in ons land (Amerika, red.). Ik volg op de voet wat er gebeurt.”

Jouw nieuwste boek The Meltdown, dat hier in juni 2019 zal verschijnen, verwerk je voor het eerst iets van actualiteit in het verhaal.
“Er zit zeker een allegorie in het boek, ja. Het gaat over conflicten. Het gaat niet zozeer over politiek, maar de elementen van de huidige problematiek zijn er zeker in verwerkt. Dat heb ik tot op heden nog niet gedaan. Mijn intuïtie zegt me dat we op een punt zijn aanbeland waar we zullen ontdekken wie we werkelijk zijn. Op dit moment bevinden we ons op een dieptepunt. De hele wereld kan dat zien. Nee, het zou geen reden voor mij zijn om te verhuizen, al schaam ik me op dit moment diep voor ons land.”

Voel je je als schrijver, in het bijzonder kinderboekenschrijver, verantwoordelijk om situatie onder de aandacht te brengen?
“Hele goede vraag. Er zijn veel schrijvers die dat zo voelen en zijn veel schrijvers die op die manier ook een zekere invloed kunnen uitoefenen. Ik heb mijn manier daarin nog niet gevonden. Ik probeer vriendelijk en empathisch te zijn voor de mensen om me heen, voor de wereld. Hopelijk kan ik op die manier als een rolmodel fungeren voor zowel mijn kinderen als mijn lezers. Maar ik twijfel er aan of ik mijn karakters moet inzetten om een dergelijke boodschap over te brengen. Het zijn geen mensen van vlees en bloed. Ik wil kinderen met mijn boeken juist ook ontspanning bieden en een raam voor ze openzetten naar een andere wereld die min of meer vrij is van grote, wereldse problemen. Ik weet ook niet of Micky Mouse daar geschikt voor zou zijn.”

Je hebt in een interview gezegd dat je geen herinneringen meer hebt om over te schrijven. Gebruik je nu de herinneringen van je kinderen?
“Nee. Gek he? Maar ik gebruik wel hun wereld, zoals hun leraren en vrienden. Maar niet echt hun eigen herinneringen. Maar nu zij ook ouder worden, kan ik daar ook niet uit putten. Ik maak lange wandelingen in één richting, weg van mijn huis. Als ik een rondje loop en ik ga weer richting huis, dan sluiten mijn hersenen zich af, dan zeggen ze: geen woorden meer. Dus ik loop urenlang in één richting en dan haalt iemand me op en hoop ik dat ik een paar grappen heb bedacht.”

Hoe ervaar je het ouder worden?
“Het stemt me verdrietig. Zeker met tieners lijkt de tijd te versnellen. Vind je niet? Als ik thuis ben, probeer ik echt voor ze te zijn.”

Houdt het schrijven van kinderboeken je jong?
“Het zal zeker helpen. Alles bij elkaar, het verplaatsen in het leven van een jonge jongen, de kinderen die ik ontmoet. Het houdt me scherp. Al merk ik aan mijn lichaam dat het niet meer zo jong is. Ik beweeg langzamer, trager. Voor kort voelde ik me groot kind, nu voel ik me gewoon groot.”

Welke leeftijd zou je het liefst altijd willen behouden?
“42. Jong genoeg om fit te zijn en oud genoeg om de leiding te kunnen nemen.”

42. The answer to everything.
“Haha. Ja. Het antwoord op de ultieme vraag over het Leven, het Universum, en Alles.”*

*Uit het boek The Hitchhiker's Guide to the Galaxy van Douglas Adams.

Over Jeff Kinney

Jeffrey Kinney (Fort Washington, 19 februari 1971) is niet alleen schrijver van de kinderboeken Het leven van een loser (Diary of a Wimpy Kid), die inmiddels uit elf delen bestaat, maar is ook producer, programmeur van computerspellen (zoals Poptropica) en striptekenaar. In Forestville doorliep Kinney zijn middelbareschoolopleiding. Vanaf begin jaren ‘90 studeerde hij aan de Universiteit van Maryland. In diezelfde periode maakte hij voor de krant van de campus de strip Igdoof. Jeff Kinney wist vanaf dat moment dat hij schrijver wilde worden.

© Scott Cornell / Shutterstock.com
© De Volkskrant