Interview

Janna Rijpma: "Het leukste is om een fles wijn te delen met vrienden."

Door: Janneke
14-02-2018
Header Janna 2 0

Janna Rijpma groeide op zonder wijn, maar beleefde op latere leeftijd wel veel plezier aan wijn. Zoveel zelfs, dat ze er een boek over heeft geschreven: Wijngids (alleen) voor vrouwen. In gesprek met Janneke Siebelink, hoofdredacteur van online magazine Lees van bol.com, vertelt ze op de Margriet Winterfair waarom ze een gids speciaal voor vrouwen schreef, waarom de wijnwereld een mannenwereld is en hoe ze zich staande houdt tussen haar mannelijke collega’s.

Je vertelde net dat je pas jarig was.
Ja, ik ben 60 geworden. Ik vind het fijn om 60 te zijn en dat je dan in goede gezondheid hier mag zijn. Ik zie er misschien wat jonger uit. Mijn geheim is champagne. Het hoeft niet altijd champagne te zijn, maar het is mijn liquide botox. Het helpt. Je kunt smeren wat je wilt. Het helpt, maar wijn helpt ook, echt waar.

Wat kun je zeggen over champagne?
Waar ze mousserende wijnen maken, en dan kun je het hebben over champagne, maar ook cava en sekt, daar staan de plantjes op een bodem die vroeger zee is geweest. Dus je kunt je voorstellen dat daar vroeger alle visjes kalk en zout hebben achtergelaten. Gelukkig heeft de zee zich teruggetrokken en kunnen wij daar nu lopen en wijnranken neerzetten. Maar de wortels van die planten gaan heel diep in de bodemlaag en halen alle mooie mineralen eruit. Je weet denk ik wel dat een potje crème soms hartstikke duur is. Dan zeggen ze: “daar zit van alles in, zoals kaviaar”. Maar de werkelijkheid is: in een glas wijn, ook zeker in mousserende wijn, zit het echt. Je krijgt echt alle mooie ingrediënten binnen. Je kunt het wel op je gezicht smeren, maar nog belangrijker, het gaat naar je hersenen. Het plezier, de lol die je hebt. Als je met 8 vriendinnen zegt: we gaan champagne proeven, en je neemt alle 8 een fles mee. Die pak je in, je laat niet zien wat je hebt gekocht. Je zet ze op de keukentafel en je maakt ze allemaal tegelijk open. Dan heb je al lol voor 100.000 euro. En dan ga je proeven. Ik wil wedden dat je de volgende dag veel jonger opstaat. It’s all in the mindset.

Je bent vinologe, wijnconsultant. Rijpma is wel een perfecte naam daarvoor.
Ik kom uit Drenthe en ik ben er trots op dat ik een Drents meisje ben. Ik ben heel eenvoudig opgevoed, maar niet met wijn. Dat paste niet bij ons. We hadden gewoon geen wijn. In de hoogtijdagen kwam er een soort pak en dat werd dan een jaar lang weggezet. Dan zei ik: “pap, blijft dat wel goed?” “Ja, dat gaat in de kelder en dat is wel goed.” Dus ik had eigenlijk een redelijke achterstand, maar mijn moeder kon hartstikke goed koken en zij verwende ons altijd ontzettend. Daar is toch wel mijn plezier van wijn bijgekomen. Ik dacht: daar hoort wel een glas wijn bij, maar ik weet er helemaal niks van. Ik wist nog niet eens waar Bordeaux lag. Ik kwam van heel erg ver. Maar uiteindelijk zit ik hier en heb ik een wijngids geschreven.

"Begin een eigen wijnkeldertje, leuk is dat."

Je hebt een wijngids speciaal voor vrouwen geschreven. In hoeverre verschilt de smaak van vrouwen en mannen?
In principe vinden vrouwen wijn even lekker als mannen, maar daar gaat het niet om. Het zijn ook niet typische vrouwenwijnen die in mijn boek staan. Maar wat ik graag wilde, is eens een boek alleen voor ons. Ik zit in een mannenwereld, wijn is nog steeds een mannenwereld, en ze pochen en hebben overal verstand van. Dan zeg ik: “zal wel.” Maar kom op, we hebben een fantastische neus, beter dan de man. We hebben een heel goed smaakvermogen, beter dan de man. Dat is evolutionair zo bepaald. We hebben dat vanuit ons DNA van vroeger, toen wij verantwoordelijk waren om voor de kinderen te zorgen en de mannen op jacht gingen. Wij zorgden voor de familie die achterbleef en wij kookten. Waar kookten we mee, natuurlijk niet met een pakje macaroni. We moesten overal naartoe om besjes te halen en zo, dus de evolutie heeft ons een fantastisch smaak- en geurprofiel meegegeven en we hebben 49% meer smaakpapillen dan de man. Het is nu eenmaal zo. Dat je er vervolgens niets mee doet, daar kan ik ook niets aan doen. Dan heb je niet dat voordeel. Als een wijnfles opengaat en het geen kurk heeft, zegt niemand van de mannen er wat van. Er staat 1 vrouw bij en die zegt: “weet je wel zeker dat die goed is, hij ruikt een beetje muffig.” “Helemaal niet gemerkt,” zeggen ze dan. Wij hebben een pure manier. Ik zei tegen mijn vriendinnen: “als je die voorsprong hebt, kies, koop, schenk in, doe het allemaal zelf. De man hoeft het niet allemaal te doen. Begin een eigen wijnkeldertje, leuk is dat.”

Hoe komt het dat de wereld van de vinologie, net als de gastronomie, zo door mannen wordt bevolkt?
De gastronomie, de chefs, dat is bepaald door het feit dat de man een baan ging zoeken en de vrouw thuisbleef. Dat doen we eigenlijk nog steeds als de kinderen opgevoed moeten worden. Dat is een systeem dat je niet zomaar kunt veranderen. Dat is niet erg, alleen beseffen we wel dat we wat vaker gaan veranderen. De man zegt: “ik blijf wat vaker thuis, ik neem vrijdag vrij, ik zorg voor de kinderen, ga jij maar werken of iets anders doen dat je leuk vindt.” Dus er is een kleine verandering, alleen is het niet per definitie zo dat mannen beter kunnen koken. Helemaal niet. In principe koken thuis meestal de vrouwen. Als je een onderzoek zou doen, zou je zien dat vrouwen meer gevoel hebben bij het koken. Alleen de man moet een baan kiezen, wordt kok, en daar hebben we de laatste decennia meer aandacht voor gekregen. We hebben meer aandacht voor wijn, maar we hebben geen wijnkelder, dus ineens zijn er sommeliers. We hebben meer aandacht voor koken, we hebben geen koks, maar wel chefs. En natuurlijk zijn er fantastisch goede chefs. Maar er zijn ook hele goede vrouwelijke chefs. Dat is het mooie ervan.

Heb je je erg in die wereld moeten invechten? Zat je vaak aan tafel wijn te proeven met mannen en namen ze je dan serieus?
Je hoeft dat niet te bevechten, want je zit daar met het gevoel dat je die kennis hebt en dat je eerlijk bent. Soms zijn ze het er niet mee eens, dat is dan jammer. Maar uiteindelijk moet je trouw zijn aan jezelf en dat is genderneutraal. Ik ben opgeleid als journalist, maar ook als proever, en ik doe dat over de hele wereld. Je moet wel een beetje vertrouwen hebben in jezelf en dat is niet altijd makkelijk. Ik kom uit een mannenwereld. Ik heb 3 broers en geen zussen. Die hebben mij wel laten zien hoe het werkt. Ik werd gewoon als vierde jongetje opgevoed. Toen kwam ik in de sportwereld terecht, want ik ben eigenlijk sportlerares. Sport, voetbal, volleybal, basketbal, judo, ik heb het allemaal meegemaakt. Altijd mannen. Toen kwam ik in de tv-wereld terecht bij de Avro, bij Joop van den Ende. Allemaal mannen. Ik heb nu zelf 2 zonen. Ik ben al heel lang getrouwd met een man die telt voor 4. Dat is wel fijn, want ik weet een beetje hoe de man werkt.

"Er zijn zoveel wijnen, maar het mooiste is dat je de wijn mag delen met je vrienden."

Kun je nog wel genieten van een wijn of drink je altijd technisch?
Nee, over het algemeen geniet ik van wijn. Ik hou niet van droge bijeenkomsten. Ik heb een fles wijn meegenomen die jullie mogen proeven. Deze staat ook in mijn boek. Alle wijnen die ik heb beschreven, dat zijn er 101, zijn mijn favorieten. Ze vragen altijd: "wat is nou je favoriet?" Die heb ik niet. Er zijn zoveel wijnen, maar het mooiste is dat je de wijn mag delen met je vrienden, met de mensen die om je heen zitten en zeggen: “lekker, een glas wijn drinken.” Het is zo belangrijk om dat te doen. Ik kan een fles van 100 euro hebben en in mijn eentje gaan zitten drinken. Ik kan er dan wel van genieten, maar ik zou het veel leuker vinden als de buren langs zouden komen.

Uit onderzoek is gebleken dat mensen het psychisch anders beleven als ze een dure wijn drinken, dan worden hun hersenen anders geprikkeld.
Dat heeft allemaal te maken met de mindset. Het is belangrijk om te weten dat de smaak en hoe je wijn beleeft, waar je hem dan ook koopt, bepaalt of je iets lekker gaat vinden of niet. Ik lig een beetje op jullie voor, want ik heb al heel veel wijnen voorgeladen in mijn hersenen en gezegd: “dat vind ik lekker.” Mijn hersenen denken: een bepaalde wijn uit Oostenrijk, lekker. Dus als ik een etiket zie met die wijn uit Oostenrijk, denk ik: die vond ik de vorige keer lekker. Zo train je jezelf om wijnen lekker te gaan vinden, of in ieder geval keuzes te gaan maken. Dus als ik nu zeg, ik heb een mooie wijn meegenomen, maar ik schenk maar een heel klein beetje in, want elk druppeltje is 10 euro, dan denken je hersenen: dan wil ik er wel heel erg van genieten. Dus je gaat heel voorzichtig proeven en dan zeg je: “ja, dat kan ik wel proeven hoor, dat het hele dure wijn is.” En dan zeg je daarna: “deze was 5 euro bij de Aldi.” Dus je moet jezelf geloven. Je eigen smaak is belangrijk. Maar geef ruimte aan alles wat er omheen zit. Maak het gezellig.

Je hebt 101 wijnen beschreven met verhaaltjes erbij. Je hebt ook voor elke wijn een muzieknummer uitgekozen voor de totale beleving. Hoe belangrijk is ambiance voor de smaakervaring?
De ambiance, je kunt bijna zeggen dat de helft van de beleving buiten de fles zit. Neem een heel gewone wijn, bijvoorbeeld een Sauvignon Blanc, een Chardonnay of een Pinot Noir, die kennen we allemaal. Nu gaan we de wijn een beetje pimpen, zeg ik altijd maar. Dus we doen de open haard aan, of de kachel lekker hoog, we zetten de kussentjes goed, we doen een kaarsje aan, en dan zeggen we: de fles ziet er eigenlijk niet zo mooi uit. Dan heb je vast wel een mooie karaf in huis. Die gebruik je eigenlijk nooit, dus die moet je even afstoffen, en dan doe je die wijn in de karaf. Wit, rood, rosé, maakt niet uit. Dan komen vrienden uit, die zeggen: “oh, heb je wat speciaals?” “Ja, ik heb iets heel bijzonders gevonden, ik heb hem alvast in de karaf gedaan.” Zo werkt dat.

Wil je altijd op de hoogte zijn van de boeken binnen jouw favoriete genre? Stel je voorkeur in en ontvang updates.

Janneke Thumb
Janneke