Recensie

Klaproos: "Er zit wel een fijne tegenstrijdigheid tussen dit kinderlijke en de literaire taal waarin ze opgeschreven zijn."

14-3-2018
Header Recensie Klaproos

Klaproos is de debuutroman van de jonge schrijfster Anne-Fleur van der Heiden, maar het is meteen een heftige roman. Qua thematiek en problematiek dan, want het verhaal kabbelt vooral wat door. Misschien door de korte hoofdstukken vol haast kinderlijke observaties. Maar er zit wel een fijne tegenstrijdigheid tussen dit kinderlijke en de literaire taal waarin ze opgeschreven zijn: 

“Mijn moeder opent de voordeur en zingt lang-zal-ze-leven. In het trappenhuis voor de deuropening staan een dode plant, een vuilniszak en een pan met aangekoekt vet. Ik wuif mijn handen mee op de maat. Las bromt mee vanuit de woonkamer. Hij blijft zitten waar hij zit, in de hoek van de bank, op het randje naast een antieke kast die van opa en oma is geweest. Onder zijn joggingbroek steken zijn enkels uit, ze glanzen alsof ze met schuurpapier zijn gepolijst.”

De schrijfstijl

Korte zinnen, de simpele observaties van een kind ook als is het haar zesentwintigste verjaardag, en dan opeens zijn daar glanzende enkels alsof ze met schuurpapier zijn gepolijst. Die stijlwendingen trekken vaker de aandacht, alhoewel er geen reden voor lijkt te zijn. Want we hebben hier geen twintiger die op haar leven terugkijkt en haar taal aanpast, maar we kijken van bovenaf naar wat er gebeurt en gebeurde in haar leven. Die twintiger is Noor, die na jaren weer contact heeft met haar moeder en haar stiefvader Las. Niet zonder reden want beiden zijn heroïneverslaafd en waren dat al Noors hele leven.

De jeugdscènes

Doordat in de eerste helft van Klaproos de huidige scènes en de scènes uit haar jeugd om-en-om komen, zien we de omstandigheden in haar jeugd en meteen tot wat voor mens dat Noor heeft gemaakt. De jeugdscènes zijn indringend, verbijsterend soms en vooral getekend door een opmerkingsgave: “misschien had ik toen al door dat het soms beter is te slapen dan om wakker te liggen.” En als ze al vroeg in pleegzorg bij haar opa en oma komt, verandert er eigenlijk niet zoveel: haar oma is alcoholverslaafd.

Leven wil niet lukken

Dat leven Noor gewoonweg niet lukt, niet in relaties, niet in werk, blijkt uit de nu-stukken, maar je kunt het haar niet kwalijk nemen, ze is nooit voorbereid op het leven. En dat geldt ook voor haar moeder en Las. Las heeft kanker, en het gaat steeds slechter, als hij eens van de bank valt en een dag niet bijkomt, weet haar moeder niet wat te doen; Noor zit in Barcelona, bellen was misschien te duur, ze weet het eigenlijk niet, dus maakt ze maar groentesoep voor hem. Die korte scène toont de totale onmacht en onwetendheid van haar moeder. En na Las’ overlijden staat ze alleen, dus wordt Noor nu letterlijk haar moeders moeder.

Klaprozen

Klaprozen zijn bloemen die groeien op wat dood is, klaprozen of papavers zijn ook de oorsprong van opium en heroine. Daarom lukt in het boek Klaproos leven gewoon niet zo, de klaproos zit er steeds weer tussen. Klaproos is een verslavingsdrama en volgens de achterflap een coming of age. In dat laatste slaagt het boek echter niet helemaal omdat de vertelling vrij afstandelijk blijft doordat de korte hoofdstukken hechting tegenhouden, en omdat het verhaal wat voort blijft kabbelen. Maar Anne-Fleur van der Heiden heeft een fijne pen en doet eenvoudige en mooie observaties –vooruit, nog een laatste:

“Met z’n tweeën zien we vanuit het raam hoe Las in de lijkwagen wordt gereden. Mijn moeder keek altijd uit het raam of Las er al aankwam.”

Wil je altijd op de hoogte zijn van de boeken binnen jouw favoriete genre? Stel je voorkeur in en ontvang updates.