Header recensie een familie in het verzet wo2
Recensie

Een familie in het verzet van Annette Oudejans: brengt dat ommekeer, de oorlog écht voelen?

3-5-2019

“Laten we nooit ophouden te vergeten”, schrijft Annette Oudejans aan het eind van Een familie in verzet. Ze kwam als klein kind allerlei foto’s, kranten en tijdschriften tegen op de zolder van haar oma. Daar zag ze steeds een afbeelding van iemand die heel veel op haar leek. Het was binnen de familie niet makkelijk daar gesprekken over te voeren, maar die vrouw bleek haar overgrootmoeder te zijn. Oudejans is toen een onderzoek naar haar begonnen. Het resulteerde in haar debuut Een familie in verzet.

Verzet

Haar familie blijkt in de oorlog stevig in het verzet gezeten te hebben. Haar overgrootvader, twee zoons en een dochter zijn als een resultaat van hun verzet door de Duitsers gefusilleerd. Dat kon alleen maar omdat iemand in het dorp hen verraden had. Maar wie? En waarom doet iedereen daar het zwijgen toe, ieder jaar weer tijdens de dodenherdenking in het Brabantse Alem, ‘die steeds maar weer gehouden wordt omdat de familie van Oudejans maar blijft komen’.

Vanuit het individu

Tot in detail wordt beschreven hoe een individueel gezin zich in de oorlog manifesteert. Zoonlief die recalcitrant is tegen de bezetter. Vader die het van onderwijzer tot directeur van een lagere school schopt en daarmee met zijn gezin tot de notabelen van het dorp gaat behoren. Hoe het gezin steeds meer richting het verzet neigt. Hoe de bezetter dat leven binnendringt. Martelingen. Zwijgen, toch bekennen. Vernedering. Minzame glimlach. Dat het vuurpeloton bloed van de laarzen poetst. Dat een zijn geweer laat zakken omdat de te doden jongen hem in de duinen als killing fields recht in de ogen kijkt.

Dat grotere verhaal

Vanuit dat geïndividualiseerde perspectief ben je er als lezer gewoon bij en raak je dusdanig betrokken, dat je het grotere verhaal – de oorlog – dusdanig gaat verafschuwen dat dat moet leiden tot ‘en dat nooit weer’.

Is het ooit genoeg

Het roept de vraag op hoeveel geïndividualiseerde verhalen we nog hebben om ‘nooit op te houden te vergeten’. Heel veel, oneindig veel. Een familie in verzet is een waardevolle bijdrage.