Leesfragmenten

Begeleidende brief van Stefan Popa over Of de oleander de winter overleeft

Oleander Winter Header

Journalist Stefan Popa is zelf van half Roemeense afkomst en verschijnt van tijd tot tijd als Roemenië expert in de media. In 2014 debuteerde hij met Verdwenen grenzen en in de jaren daarna kwamen ook A27 en Verovering van Vlaanderen uit. In zijn nieuwste boek, Of de Oleander de winter overleeft, schrijft hij over haast vergeten Aroemeense volk. Hiermee vult hij een gat in de literatuur over een volk dat in sterke verbinding staat met de Balkan in Macedonië. Voor Lees Magazine vertelt hij in een begeleidende brief waar hij het idee voor het boek vandaan haalde.

Een Grieks spreekwoord luidt: waanzin gaat naar de bergen. In 2013 verdwaalden mijn vriendin en ik in het machtige Pindosgebergte in Noord-Griekenland. Wij waren dus die waanzinnigen. De receptioniste van het hotel had ons nog zo gewaarschuwd om voor het donker terug te zijn. Wie te lang in de Pindos bleef hangen met zijn onverharde weggetjes, ravijnen, beren en wolven, nou ja, die kon weleens nooit meer terugkeren.
Wij reden. Wij genoten. Wij verdwaalden.
Het werd donker. We moesten hier wegkomen! In de verte zagen we een gekromde man schuifelen. Zijn vrouw liep achter hem, nog krommer. Ik draaide mijn raam naar beneden en riep de naam van het stadje dat net buiten de bergen lag. De man werd ingehaald en weggeduwd door zijn echtgenote, die half in mijn auto ging hangen. Ze lachte. Ik sprak geen Grieks en toch verstond ik haar ‘naar links’ en haar ‘naar rechts’. Omdat ze geen Grieks sprak.
Of de oleander de winter overleeft
, mijn nieuwe roman, speelt zich af in haar woongebied. In de maag van de Balkan. Daar, in het noorden en centrum van het Griekse vasteland, het zuiden van Albanië en verspreid over de Republiek Noord-Macedonië, tussen de Grieken, Albanezen en Slaven, woont nóg een volkje. Vreemdelingen, zo worden ze genoemd door hun buren: Vlachen. Zelf noemen ze zich Armãni, Aroemenen.
Wie wist dit? Ik niet. Althans, ik heb dit niet altijd geweten.
De oude vrouw wees ons de weg in het Aroemeens, een met uitsterven bedreigde afstammeling van het Latijn, en dus familie van het Italiaans, Portugees, Spaans, Frans en het Roemeens. Ik slikte: ik hoorde mijn eigen Roemeense grootmoeder in haar terug. Dáár begreep ik niets van. Dat niet-begrijpen veranderde in alles willen begrijpen.
Die Aroemeense mevrouw wees mij de weg, terug de Pindos in. Voor haar schreef ik over de Aroemenen en hun culturele en politieke geschiedenis en hun onzekere toekomst, over liefde en loslaten, over immigratie en assimilatie, en over taal, moedertaal welteverstaan.
Of de oleander de winter overleeft
is een roman uit het hart, een roman voor het hart.

Of de oleander de winter overleeft

Stefan Popa vangt het vergeten Aroemeense volk in literatuur, net voordat dat dreigt te verdwijnen. Pitu moet sterven. En dat terwijl hij nog zoveel heeft om voor te leven. Zijn dochter, Samarina. Zijn dorp, Crushuva, het hoogste en mooiste punt van Macedonië. En zijn volk, de Aroemenen, met hun eigen taal – Romaans met Griekse invloeden – dat nog springlevend is. Nog wel. Ze zijn door iedereen vergeten, hoewel zij de Balkan hebben gemaakt tot wat die is. Zij zíjn de Balkan. Pitu probeert om te gaan met de grillen van het heden en grijpt levenslustig terug op zijn verleden en dat van zijn volk. Want pas als de einddatum is vastgezet, kom je het leven echt tegen. Of de oleander de winter overleeft is het onvergetelijke en ontroerende verhaal van een man die gaat sterven en een volk dat aan het vervagen is. Over identiteit – en over de vergankelijkheid daarvan.