Na het lezen van normale mensen van Sally Rooney wil je direct opnieuw beginnen

Door: Joeri Zwarts
23-3-2019
Normale-mensen-header

Toen Sally Rooney in 2017 debuteerde met Gesprekken met Vrienden tuimelden de critici over elkaar heen om de meest lovende kritiek te schrijven. Bij Normale Mensen herhaalde zich dit, met verschillende literaire onderscheidingen tot gevolg. Objectief aan Normale Mensen beginnen was daarom niet mogelijk. De verwachtingen waren hooggespannen en na vijftig bladzijden waren die nog niet ingelost. Verwacht van Sally Rooney geen overvloed aan zinderende metaforen, geen moeilijke tijdsconstructies om het verhaal van veel onvoorziene, diepere lagen te voorzien. Ze doet iets veel uitzonderlijkers om de lezer te blijven boeien.

Het verhaal begint simpel

Het verhaal lijkt bij aanvang simpel. In Carricklea, Sligo groeien twee zestienjarige pubers op aan de provinciale westkust van Ierland. Marianne is een intelligent, onpopulair meisje. Ze staat buiten de menigte, draagt geen make-up, heeft geen vrienden en geruchten gaan dat ze zelfs haar benen niet scheert. In het grote witte huis dat haar rijke familie bezit, werkt Lorraine, de alleenstaande moeder van Connell. Connell is alles wat Marianne niet is; populair, geliefd en goed in sport.

Een vriendschap ontstaat

Toch zijn er dingen die ze gemeen hebben, komen ze tot hun verrassing achter als Connell zijn moeder van haar werk ophaalt. Het is het startpunt waarvandaan een gecompliceerde relatie zich ontspint. Op school in Sligo doet hij alsof hij haar niet kent, waar Marianne zonder tegensputteren mee instemt. Later studeren zij samen aan het elitaire Trinity College in Dublin en lijkt niets meer hoe het was. Langzaam verschuiven ze van positie: zij meer op haar gemak in de intellectuele, academische wereld, hij als provinciaal tussen twee werelden in.

Dagboekvorm

De eerste tot de laatste pagina beslaat vier jaar, die door een alwetende persoon in een soort dagboekvorm wordt verteld. Hoofdstukken zijn betiteld met de tijdseenheid die sinds het vorige hoofdstuk is verstreken. Soms is dat een paar maanden, soms een paar weken, en een enkele keer een kwestie van minuten. In verhalende vorm vertelt ze over de vreugde en het verdriet die de twee karakters met elkaar moeten verdragen terwijl ze de wereld ontdekken. Dat doet ze rustig, zonder drama, zonder een surplus aan informatie, met de perfecte toon. De emoties worden herkenbaar, maar subtiel en gradueel aan je geserveerd.

Er wordt naar een antwoord toegewerkt

De vraag die na een aantal hoofdstukken opborrelt, is simpel. Gaan Marianne en Connell met elkaar eindigen? De manier waarop naar die alles overheersende vraag wordt toegewerkt, is prachtig. Of ze uiteindelijk met elkaar eindigen, doet er misschien niet eens toe. Zowel Marianne als Connell is een ander en beter mens geworden met, door, en onafhankelijk van de ander. Na de laatste bladzijde wil je graag nog een keer aan Normale Mensen beginnen, om zo te zien hoe Sally Rooney de straatstenen van die weg toch zo bijzonder heeft geplaveid.

Joeri
Joeri Zwarts