Leesfragmenten

De zeven zussen: mythes en legendes

Luxe Editie De Zeven Zussen

In de exclusieve luxe-editie van De zeven zussen lees je meer over de mythes en legendes die Lucinda Riley hebben geïnspireerd.

De Zeven Zussen van de Pleiaden

Al duizenden jaren vormen ze over de hele wereld aanleiding tot verbazing en fascinatie: de Zeven Zussen, als de beroemde sterrengroep de Pleiaden onsterfelijk geworden. In vrijwel elke cultuur op onze planeet zijn ze het onderwerp van mythes en legendes. Eeuwenlang zijn volksverhalen over de Zeven Zussen van mond tot mond overgebracht, verwerkt in poëzie en vastgelegd in beeldende kunst, muziek en architectuur. Voor Grieken, Aborigines, Chinezen, inheemse Amerikanen, Egyptenaren, Perzen, Indiërs en Polynesiërs – om maar een paar voorbeelden te noemen – vormden de zussen een terugkerend onderwerp voor verhalen en legendes.

De Pleiaden behoren tot de eerste sterren die we in de literatuur tegenkomen: ze worden al genoemd in Chinese kronieken van circa 2.350 jaar voor Christus. In de Europese literatuur vinden we voor het eerst een verwijzing in een gedicht van Hesiodus, (rond 700 voor Christus geboren), en in Homerus’ Ilias en Odyssee (waarschijnlijk rond 800 voor Christus geschreven).

Altijd al heeft de mensheid voor leiding en advies omhooggekeken naar de Zeven Zussen. Zeelieden vertrouwden op hen bij hun navigatie, boeren wisten dankzij de Zussen wanneer ze moesten zaaien en oogsten. Zo noemde de Zuni-stam in New Mexico hen de Sterren van het Zaad: als het sterrencluster in het voorjaar verdween, dan werd het tijd om te zaaien. In andere culturen heerste het geloof dat de Zussen onze planeet met zaad hebben bestrooid en de oorspronkelijke zeven moeders van de aarde zijn.

De verhalen over de zeven zussen in de romanreeks De zeven zussen zijn voornamelijk gebaseerd op de Griekse mythen over deze vrouwen.

Griekse mythologie

Oorspronkelijk waren het nimfen, de Zeven Zussen: Maia, Alcyone, Asterope, Celaeno, Taygete, Electra en Merope. Hun ouders waren Atlas, een Titaan die op bevel van oppergod Zeus de aardbol op zijn schouders torste, en Pleione, de beschermvrouwe van zeelieden.

Na een toevallige ontmoeting wilde de jager Orion de Pleiaden en hun moeder het hof maken en bleef hij ze permanent achtervolgen. Om hen tegen zijn voortdurende avances te beschermen veranderde Zeus moeder en dochters in een zwerm duiven, die hij aan de hemel plaatste, waar ze uiteindelijk in een sterrengroep veranderden. Overigens ging het gerucht dat Zeus zelf kinderen had verwekt bij drie van de zussen.

De Zeven Zussen staan ook bekend als de Watervrouwen of de IJsmaagden, vanwege hun associatie met water in wat voor vorm ook: zeeën, rivieren, sneeuw, ijs of vorst. De Griekse legendes gebruiken ook vaak de term ‘Oceaniden’. Sommige bronnen beweren dat de naam Pleiaden afkomstig is van het Griekse woord ‘plein’, dat ‘varen’ betekent.

Maia is de oudste zus en staat bekend om haar uitzonderlijke schoonheid en geïsoleerde bestaan. Ze was een verlegen, frêle vrouw die graag op zichzelf was en in haar eentje in grotten woonde. ‘Maia’ is het Latijnse woord voor ‘moeder’; in andere talen betekent het ook ‘verzorgster’ of ‘De Grote’. De Romeinen beschouwden Maia als de godin van de lente, daarom wordt onze vijfde maand mei genoemd (in het Engels ‘May’). Ooit straalde Maia helderder dan haar zussen; tegenwoordig schittert Alcyone, de tweede zus, het helderst van allemaal. Volgens sommigen tekent dit de vroegere rivaliteit tussen de twee zussen.

Alcyone (Ally), ook wel Halcyone, stond bekend als de leider. In halcyonische tijden, tijden van vreugde, voorspoed en vrede, waakte ze over de Middellandse Zee en zorgde ze dat deze kalm was en veilig kon worden bevaren. Ze trouwde met Ceyx, zoon van de ochtendster en koning van Thessalië, met wie ze een toegewijd paar vormde, totdat het stel Zeus en zijn echtgenote Hera bedroog door zich als hen voor te doen. De woedende Zeus wachtte een moment af waarop de geliefden niet samen waren om storm en donder over de zeeën te laten razen, zodat de boot van Ceyx kapseisde en hij verdronk.

Star is gebaseerd op ‘Asterope’, dat ‘ster’ betekent. Asterope is altijd voorgesteld als een van de zwakkere zussen, misschien omdat ze minder helder straalt. Ze was de moeder van Oinomaos, bij haar verwekt door Ares, de god van de oorlog. Sommige versies van de mythe melden dat Oinomaos niet haar zoon maar haar echtgenoot was, dat het echtpaar vier kinderen kreeg en dat hij later koning van Pisa werd.

Dan is er Celaeno (Ce-Ce). Het woord ‘Celaeno’ wordt meestal vertaald als ‘meloen’ of ‘donker van huid’. Celaeno straalt net als Asterope minder helder dan haar zussen. Volgens de mythe komt dat doordat ze ooit dankzij een actie van Theon de Jongere door de bliksem werd getroffen. Dat belette haar niet veel kinderen te baren, waaronder haar zoons Lycus (wolf) en Chimaereus (deels leeuw, deels draak, deels geit), verwekt door Titaan Prometheus; en nóg een Lycus, en Nycteus, beiden zonen van Poseidon, god van de zee.

Net als Maia was Taygete (Tiggy) erg gesteld op haar onafhankelijkheid en woonde ze alleen in de bergen. Zeus had ook op Taygete zijn oog laten vallen en probeerde haar te verleiden. Ze kon net op tijd vluchten en veiligheid vinden in de armen van godin Artemis, die haar in een hinde veranderde, zodat ze aan de begerige klauwen van Zeus kon ontkomen. Ook Hercules had een oogje op Taygete.

Electra staat bekend als de op twee na helderste ster. Ze baarde vier kinderen, waaronder Dardanus, de latere stichter van de antieke stad Troje. Sommige bronnen beweren dat Electra de ‘verloren’ Pleiade is, die na de val van Troje en de dood van Dardanus uit pure ellende in het niets verdween.

Merope is de vermiste zuster. Over het algemeen wordt Merope gezien als de ‘verloren’ Pleiade, omdat haar ster als laatste van de zeven door sterrenkundigen in kaart werd gebracht, het zwakste straalt en daardoor met het blote oog niet te zien is. In sommige legendes wordt gezegd dat ze uit schaamte haar gezicht had bedekt omdat ze met een sterfelijk wezen was getrouwd, en daardoor onzichtbaar was geworden. Volgens andere lezingen bedekte Merope haar gezicht omdat haar echtgenoot, Sisyphus, een misdadiger was, die als straf voor zijn wandaden na zijn dood een zware steen een heuvel op moest rollen. Was hij bijna bovenaan, dan rolde de steen weer omlaag en kon Sisyphus opnieuw beginnen. Er valt enige gelijkenis te ontdekken met Atlas, de vader van Merope, die het gewicht van de aarde op zijn schouders droeg.