Header recensie de kunst van het meebewegen
Recensie

De kunst van het meebewegen van Rienk Stuive en René van der Heijden herinnert ons dat we apen zijn

16-05-2019

Veel non-fictie boeken verhalen vaak over fictieve voorstellingen. Vooral managementboeken gaan vaak over hoe het in organisaties zou moeten zijn. Zo’n boek is De kunst van het meebewegen van Rienk Stuive en René van der Heijden niet. Het beschrijft juist zaken zoals ze wel zijn: lelijk vooral. Omdat mensen gewoon niet zo fraai met elkaar omgaan. De kunst van het meebewegen is verzameling van tweehonderd korte lessen over hoe je in de kantoorjungle kan overleven.

De informele organisatie

Mensen zijn apen. En die zijn de godganselijke dag bezig met elkaar. Ze willen bij de groep blijven horen, een plaatsje hoger op de rots zitten. Net als wij. En bedrijven zijn net apenrotsen. De fictieve werkelijkheid is de formele organisatie van hoe het volgens de regels is georganiseerd. De echte werkelijkheid is de informele organisatie die bestaat uit het geheel van de intermenselijke relaties. Wie de ongeschreven regels daarvan het beste speelt, wint. Wie teveel blijft hangen in hoe het zogenaamd hoort, zakt naar beneden in de pikorde, of nog erger, wordt verstoten uit het bedrijf. Dit boek laat op directe en soms provocerende wijze uit de doeken hoe geniepig men met elkaar omgaat en hoe je daar het beste aan mee kunt doen. Want daar zijn we evolutionair voor gemaakt. Ontkennen heeft geen zin, je moet meebewegen.

"Ben je aardig tegen 'die losers' van de facilitaire dienst? Zeg jij vriendelijk goedemorgen zonder aanzien des persoons in de lift als je binnenkomt? Haal jij weleens koffie voor je collega's? Er zijn (vrij veel) werkomgevingen waar dat niet normaal is. Waar 'op de toppen van je kunnen presteren', 'het beste zijn' en 'collega's onderuithalen' norm zijn en in gebruik volledig uitwisselbaar. Waar een onderlinge concurrentie (lees: elkaar het licht in de ogen nit gunnen) geacht wordt het beste in de werknemer naar boven te halen."

Buitenbeentje

Het boek is een buitenbeentje in het genre van managementboeken. De kunst van het meebewegen kan gezien worden als een opvolger van Hoe word ik een rat? van Joep Schrijvers. Dat boek was een eyeopener voor veel mensen die tot dan dachten dat, als je je best maar deed en talent had, het vanzelf wel goed kwam met je loopbaan. Schrijvers werd veelgevraagd spreker en gaf trainingen in hoe je je onbehoorlijk hebt te gedragen op je werk. Stuive en Van der Heijden hebben een soortgelijke ambitie. Met hun beschrijving van zeer herkenbare praktijksituaties proberen ze de lezer te ontwaken uit de droom dat je authentiek, empathisch en hardwerkend moet zijn in je werk. Ze laten met een vaak akelig accurate beschrijving van kantoorscenes zien dat we dezelfde wezens zijn als degenen die honderdduizend jaar geleden over de savannen trokken, en dat we ons daarom daar ook nog naar gedragen.

Geen boek

De lessen in het boek zijn leerzaam en vermakelijk, maar wel een beetje veel. Twintig stukjes was meer dan genoeg geweest om de clou over te brengen. Een boek had daarom niet echt gehoeven. Lees het daarom als een scheurkalender. Leg het op de WC. Je kunt per grote boodschap een stukje lezen, als dagelijkse reminder voor wat je ook alweer was: een buitengewoon, voor sociale verhoudingen getalenteerd wezen, dat maar beter kan meebewegen met wie we van nature zijn.

Niels Willems
Niels Willems