Header 11111
Header 11111
Achtergrondverhaal

Onder de loep: oude vs. moderne klassiekers

31-03-2020

De verhalen van Onder De Loep verdiepen zich in verschillende genres, klassieke boeken en auteurs die wat meer in de spotlights mogen staan. Vandaag nemen we de klassiekers onder de loep. Klassieke boeken vormen voor een groot deel de basis van de literatuur dus is een korte introductie wel op zijn plaats. Maar wat valt er eigenlijk onder de klassiekers? Wanneer wordt een boek geclassificeerd tot klassieker? En wat wordt er bedoeld met moderne klassiekers?

Je herkent het vast wel, de klassieke boeken die je vroeger gedwongen op school moest lezen. Of mensen die op feestjes opeens beginnen over dat ene klassieke boek van Jane Austen of Charles Dickens. Gelijk krijg je te horen dat je het boek echt gelezen moet hebben. Je durft bijna niet te zeggen dat je die boeken niet gelezen hebt, zo ingebakken zitten ze in onze cultuur. Veel van deze boeken zijn ook al verschillende keren verfilmd en de nieuwe adaptaties blijven maar komen. Wat een boek een klassieker maakt, blijft een lastige vraag. Iemand die voor de zoveelste keer Het dagboek van Bridget Jones heeft gelezen kan dat ook zien als een klassieker, ook al wordt dat door andere mensen niet zo gezien. Het wordt al helemaal ingewikkeld als we het ook nog gaan hebben over moderne klassiekers. Wat valt daar dan onder? Laten we beginnen bij de oude klassiekers.

De klassiekers

Een klassieker refereert vaak naar iets ouds, waaronder een boek, maar wat een klassieker belangrijk maakt is dat de inhoud van het boek relevant blijft voor de lezers. Het maakt niet uit in welke tijd jij je bevindt. Klassieke verhalen groeien mee met de veranderende wereld. Zo worden er films of series geproduceerd op basis van het klassieke werk. Er komen zelfs nieuwe versies of parodieën van klassieke verhalen tot stand, de boeken Pride and Prejudice and Zombies en Sense and Sensibility and Sea Monsters, zijn twee grappige voorbeelden daarvan. Maar het originele verhaal blijft aanwezig in de cultuur ondanks al die verschillende adaptaties. Dit is het voornaamste aspect van een klassieker. Als het verhaal nog steeds relevant is voor de lezer en na al die jaren nog steeds veel gelezen wordt, dan kan het boek gezien worden als een klassieker.

Een ander belangrijk aspect van een klassiek boek is het feit dat het verhaal een opmerkelijke literaire of sociale waarde moet bevatten. Wanneer een boek een opmerkelijk onderwerp of gebeurtenis bevat, onderscheid het zichzelf van andere werken uit de tijd waarin het geschreven is. Een klassiek boek wordt namelijk gezien als een representatief werk voor die periode, maar thema's zoals liefde, oorlog, leven of dood maken dat het boek zelfs na honderden jaren nog steeds interessant en herkenbaar is voor de lezers. Het mooie aan klassieke verhalen is dat de thema's die ze bevatten voor een groot gedeelte te herkennen zijn voor lezers met verschillende achtergronden. Daardoor bereiken die verhalen, na al die jaren, nog steeds een grote groep lezers.

Verder zijn er veel klassiekers die op elkaar gebaseerd zijn en op elkaar voortborduren. Vaak zijn er verschillende invloeden van andere klassieke schrijvers te vinden in klassieke boeken. Zo haalde de schrijver H.P. Lovecraft inspiratie uit de duistere en mysterieuze werken van Edgar Allan Poe en ga zo maar door. Maar zelfs in de huidige literatuur zijn er vaak nog invloeden te zien van de oude klassiekers.

De boeken die worden geclassificeerd tot klassiekers zijn bijna allemaal in de negentiende eeuw of daarvoor uitgebracht. De naam klassiek heeft daarmee ook een letterlijke betekenis bij deze boeken. Met de moderne klassiekers zit het net iets anders in elkaar. Daar zal zometeen verder op ingegaan worden.

Om een beeld te krijgen van een aantal klassieke werken, zijn hieronder vijf beroemde klassiekers uitgelicht:

De tekst loopt door onder de toplijst.

Oude klassiekers

Boekentips voor oude klassiekers

1.

Trots en vooroordeel

Trots en vooroordeel

Jane Austen is een van de meest bekende klassieke auteurs. Pride and Prejudice (1813), in het Nederlands Trots en vooroordeel, is het boek waar de meeste mensen mee beginnen als ze klassiekers willen lezen. Het is een toegankelijk boek om mee te beginnen, aangezien het een klassieke roman is over liefde, familie en jaloezie, die niet al te moeilijk geschreven is. Een aantal van haar andere bekende boeken zijn: Emma (1815), Persuasion (1818) (Overtuiging), Sense and Sensibility (1811) (Verstand en onverstand) en Mansfield Park (1814). Jane Austen kom je nog overal tegen in de huidige cultuur. Haar boeken worden namelijk nog steeds veel gelezen, en er zijn meerdere verfilmingen van haar boeken verschenen. Daarnaast bestaan er zelfs parodieën van haar beroemde verhalen. Denk bijvoorbeeld aan het boek Pride and Prejudice and Zombies.

Bekijk op bol.com

2.

Oorlog en vrede

Oorlog en vrede

Leo Tolstoj is ook een bekende klassieke schrijver. Zijn boek War and Peace (1865), in het Nederlands Oorlog en vrede, gaat over de oorlogen tussen Rusland en Frankrijk onder Napoleon, zoals die werden ervaren door vijf aristocratische families in Sint-Petersburg en Moskou. Er is door de BBC een mini-serie van het verhaal gemaakt en er bestaan daarnaast meerdere filmadaptaties van het bekende verhaal. Leo Tolstoy staat daarnaast ook bekend om zijn beroemde boek Anna Karenina (1877).

Bekijk op bol.com

3.

Grote verwachtingen

Grote verwachtingen

Het boek Great Expectations (1861), in het Nederlands Grote verwachtingen, van Charles Dickens is niet te missen in de lijst met klassiekers, maar dit geldt ook voor de andere boeken van Dickens. Denk bijvoorbeeld aan A Christmas Carol (1843) (Een kerstvertelling) en Oliver Twist (1839). Dit zijn verhalen die zowel bij jong als oud bekend en geliefd zijn. De boeken van Charles Dickens doorstaan de tijd en de verschillende generaties moeiteloos. Great Expectations volgt een jongen die op zoek gaat naar geluk en zijn grote verwachtingen, nadat hij het allemaal verloren heeft.

Bekijk op bol.com

4.

20.000 mijlen onder zee

20.000 mijlen onder zee

Jules Verne heeft verschillende verhalen geschreven die in het teken staan van reizen. Zo ook het verhaal Twenty Thousand Leagues Under the Sea (1870), in het Nederlands 20.000 mijl onder zee. Zijn verhalen werden gezien als vernieuwend en fictief aangezien hij over dingen schreef die soms nog niet eens bestonden of nog niet zo geavanceerd waren als hoe hij het beschrijft in zijn verhalen. Zo schrijft hij in dit boek over een reis in de zee met een onderzeeër. De boeken blijven interessant voor huidige lezers, omdat het verlangen om te reizen nog steeds aanwezig is in de huidige wereld.

Bekijk op bol.com

5.

Les Miserables

Les Miserables

Les Misérables (1862) is het bekende boek van Victor Hugo. Er zijn verschillende bekende filmadaptaties gemaakt van het boek, waaronder de musical versie uit 2012. Al vele generaties lang, houdt dit verhaal mensen in de ban. Een prachtig verhaal waar je wel even voor moet gaan zitten, want het boek is een dikke pil. Victor Hugo heeft naast Les Misérables ook het bekende verhaal van De klokkenluider van Notre Dame (1831) geschreven. Een verhaal dat bijna iedereen wel kent. Dit komt voornamelijk door de tekenfilm versie van Disney.

Bekijk op bol.com

Moderne klassiekers

Naast de (oude) klassiekers wordt er ook steeds meer gesproken over zogenaamde moderne klassiekers. Het klinkt eigenlijk heel erg tegenstrijdig om te spreken over 'modern' en tegelijkertijd ook over 'klassiekers'. Vaak wordt er over recente boeken gezegd dat het geen klassiekers kunnen zijn. Maar in dit geval is het logisch, want onder moderne klassiekers worden boeken bedoeld die nog vrij jong zijn, maar potentie hebben om vele generaties te kunnen overleven. Zo wordt er zelfs al over de Harry Potter boeken gesproken als klassiekers in spé. Wie weet is J.K. Rowling over honderd jaar de nieuwe Jane Austen.

Moderne klassiekers zijn boeken die relevant zullen blijven, maar die nog vrij recent zijn. Dat is nogal een breed begrip. In de literatuur wordt er over het algemeen gesproken over een grens die is getrokken vanaf het eind van de Eerste Wereldoorlog. Na die periode kwam een moderne en nieuwe stroming tot stand in de literatuur. Daarom wordt deze periode ook gezien als een startpunt van de moderne klassiekers. De literatuur maakte in die tijd een omslag naar nieuwe schrijfstijlen en genres. De schrijfstijlen en thema's uit de Victoriaanse tijd werden voor een groot deel vermeden door de moderne schrijvers. Zo kwamen er steeds meer dystopische- en fantasy verhalen op in de periodes na de Eerste- en Tweede Wereldoorlog. Deze verschuiving in onderwerpen had ook te maken met de impact van de oorlog op de mensen. Gelijk na de oorlog werd er in eerste instantie veel geschreven over alles wat mensen mee hadden gemaakt tijdens en na de oorlog. De zoetsappige verhalen waren daarbij even van de baan.

De periode waarin de moderne klassiekers vallen is vrij breed en binnen de literatuur bestaat er een discussie over waar de grens getrokken moet worden. De een zegt dat moderne klassiekers na de Eerste Wereldoorlog opkomen, de ander na de Tweede Wereldoorlog. Beide oorlogen hebben namelijk grote impact gehad op de samenleving in zijn geheel en dus ook op de literatuur. Hoe dan ook, hoe langer je wacht, de moderne klassiekers worden vanzelf ook oude klassiekers.

Om een beeld te krijgen van een aantal moderne klassieke werken, zijn hieronder vijf beroemde moderne klassiekers uitgelicht:

Moderne klassiekers

Boekentips voor moderne klassiekers

1.

Spaar de spotvogel

Spaar de spotvogel

To Kill a Mockingbird, in het Nederlands vertaald als Spaar de spotvogel, is een roman uit 1960 van de Amerikaanse schrijfster Harper Lee. Het boek, behoort tot het genre van de southern gothic novel. Het verhaal geeft een goed beeld van het leven tijdens de grote depressie en de ongelijkheden die er heersden tussen wit en zwart. Het jonge meisje Scout Finch en haar oudere broer Jem worden zich bewust van de grove ongelijkheden die er heersen tussen wit en zwart. Ze krijgen er direct mee te maken wanneer hun vader, de advocaat Atticus, alles riskeert om een zwarte man te verdedigen die ten onrechte wordt beschuldigd van de verkrachting van een blank meisje.

Bekijk op bol.com

2.

L.J. Veen klassiek - De grote Gatsby

L.J. Veen klassiek - De grote Gatsby

The Great Gatsby (1925), in het Nederlands De grote Gatsby, van F. Scott Fitzgerald luidt een periode in dat bestaat uit veel feesten en extravangante levens voor de rijken in Amerika tijdens de jaren twintig. The Great Gatsby is een tijdloos verhaal dat gaat over de steenrijke eenling Jay Gatsby. Onder het broeierige oppervlakte van zijn leven schuilt een geheim: een stil, onmogelijk verlangen naar Daisy Buchanan. En deze destructieve obsessie dreigt alles te vernietigen. The Great Gatsby wordt gezien als het hoogtepunt uit het oeuvre van F. Scott Fitzgerald.

Bekijk op bol.com

3.

1984

1984

1984 (1949) van George Orwell is een typisch dystopisch boek. Over een wereld die verkeert in de wurggreep van een systeem dat is gegrondvest op de verbreiding van angst, haat en wreedheid en dat iedere vorm van persoonlijke vrijheid en individualiteit uitsluit. Een ambtenaar op het ministerie van Waarheid, Winston Smith, raakt verstrikt in een strijd tegen de alles doordringende Partij en wordt ondertussen gekweld door zijn gedoemde liefde voor Julia. Het onderwerp van dit boek blijft actueel ondanks dat er al meer dan 70 jaar zijn verstreken sinds de eerste uitgave van 1984.

Bekijk op bol.com

4.

De brief voor de koning

De brief voor de koning

Uiteraard zijn er niet alleen buitenlandse schrijvers die moderne klassiekers op hun naam hebben staan. Het boek De brief voor de koning (1962) van Tonke Dragt wordt ook gezien als een moderne klassieker. Van het verhaal bestaat al een film en sinds kort is er zelfs een nieuwe Netflix serie over het boek uitgekomen. In De brief voor de koning staat een jongen genaamd Tiuri centraal die op het punt staat om ridder te worden. Juist op dat moment wordt hij gevraagd om een belangrijke, maar uiterst gevaarlijke opdracht uit te voeren. Hij moet een brief naar de koning brengen.

Bekijk op bol.com

5.

Hitchhiker's guide - The hitchhiker's Guide to the Galaxy - omnibus 1

Hitchhiker's guide - The hitchhiker's Guide to the Galaxy - omnibus 1

The Hitchhicker's Guide to the Galaxy (1979), in het Nederlands Het transgalactische liftershandboek, is een Brits sciencefictionboek dat is geschreven door Douglas Adams. In totaal zijn het vijf delen die in de boekenserie horen. Het verhaal speelt zich af in de verre toekomst. Wanneer de aarde wordt opgeblazen omwille van de aanleg van een intergalactische snelweg, ontspringt alleen Hugo Veld de dans, omdat de buitenaardse lifter Amro Bank toevallig zijn vriend is. Dit is het begin van een bizarre reis door de ruimte. Hugo's reisverslag wordt afgewisseld met fragmenten uit het liftershandboek. Het handboek begon eerst als een radio serie en uiteindelijk volgden er vele boeken, films en videospellen. Zelfs na meer dan veertig jaar nadat het boek voor het eerst werd uitgebracht, wordt het nog steeds veel gelezen. Een echte moderne klassieker.

Bekijk op bol.com
Foto profiel CMS
Tessa Beijnon