Recensie

Björnstad: "Zonder twijfel zijn beste, meest gevoelige werk tot nu toe."

Header Björnstad

Ik schreef eerder al over mijn liefde voor de boeken van Backman. Hoewel ze verschillend zijn van stijl, viel tot nu toe geen van zijn romans tegen. Toen ik vernam dat hij een nieuw boek uitgegeven had, leverde dat dus zowel enthousiasme als spanning op. Bijna geen enkele auteur schrijft een reeks perfecte boeken, er is altijd wel een moment dat een nieuw boek me minder ligt en mijn loyaliteit voor de auteur in kwestie even aan het wankelen gaat. Dat Björnstad zich afspeelt in een klein Zweeds dorpje waar hockey centraal staat, verlichtte de spanning niet. Integendeel, ik weet helemaal niets over hockey en vreesde even dat dit een typisch boek over mannen en sport zou zijn. Ik had meer vertrouwen in Backman moeten hebben. Björnstad bewijst de veelzijdigheid van deze auteur en is zonder twijfel zijn beste, meest gevoelige werk tot nu toe.

Hockey

In Björnstad is hockey alles wat de klok staat. Vanaf de geboorte tot de dood wordt de positie van elke dorpsgenoot gedefinieerd in termen van zijn/haar relatie tot de hockeyclub. Dat die al jaren niet meer scoort, maakt de druk op de nieuwe beloftes alleen maar groter. Want dit jaar zou het kunnen gebeuren: het jeugdteam haalt weer het niveau van de grote hockeyjaren en maakt kans op de nationale finale. Een overwinning zou het dorp opnieuw op de Zweedse landkaart plaatsen, met de bijbehorende jobs, respect en nieuwe mogelijkheden, zaken waar de hele gemeenschap grote nood aan heeft. Dat het team bestaat uit tieners die zowel op zoek zijn naar zichzelf als naar sportglorie wordt al te gauw vergeten. De jongens krijgen tegen wil en dank een heldenstatus die hun gedrag gaat bepalen.

Veel vragen

Wat wordt door de vingers gezien in de naam van roem en faam? Hoeveel druk mag je als ouder op jouw kind leggen zonder verantwoordelijkheid te nemen voor de gevolgen daarvan? Hoe hou je je staande als buitenstaander? Wanneer is de prijs die je moet betalen om bij een groep te horen te hoog? Hoewel je niet naast het hockey kan kijken, wordt het vooral gebruikt als metafoor voor het leven in een gemeenschap. Hierin verschilt dit boek grondig van Backmans vorige romans. Waar eerder steeds één figuur centraal stond, worden in Björnstad verschillende hoofdpersonages opgevoerd die ondersteund worden door alle inwoners van het dorpje. Backman bewees met Britt-Marie was hier dat hij in staat is om op een geloofwaardige manier een vrouwelijk hoofdpersonage neer te zetten. Ook in Björnstad geeft hij het vrouwelijk perspectief op een indringende manier gestalte. Hij trapt daarbij niet in de val om voor uitgesproken sterke of zwakke personages te kiezen, maar zet levensechte tieners en volwassenen neer. Hierdoor zullen zowel mannelijke als vrouwelijke lezers zich gemakkelijk met uiteenlopende personages kunnen identificeren.

Herkenbaar

De rol die de gemeenschap speelt is minstens zo groot en noodzakelijk voor het verhaal als die van de individuele personages. Het groepsgevoel, de nood aan bij een groter geheel te horen, de in- en outcrowd is een thematiek die in Backmans werk steeds aanwezig is. In dit boek werkt hij het diepgaander en genadelozer uit. Hierdoor krijg je als lezer zowel inzicht in de motieven van de individuen als in de groepsdynamiek. Alledaagse conversaties tussen ouders, kinderen, schoolvrienden en collega’s maken het verhaal voor een grote groep lezers herkenbaar. Door de vlotte schrijfstijl nestel je je al snel in het dorpsgebeuren en leef je voor je het weet mee met de personages. Wanneer die tegenover elkaar komen te staan, levert dat een vlijmscherpe verhaallijn op. Bovendien ontbreekt de ironie die de auteur vaak gebruikt om een deken van mildheid over de harde werkelijkheid te leggen nagenoeg volledig. Hier geen humor om wreedheid te verhullen, geen fantasievolle metaforen om de angst te verdrijven, geen personages die de wijsheid in pacht hebben.

Backman houdt de lezer een spiegel voor en het is niet altijd gemakkelijk om daarin te kijken. Dit boek is tot in de puntjes af en vraagt om meer. De aankondiging dat Björnstad het eerste deel van een serie is, juich ik alleen maar toe.

Wil je altijd op de hoogte zijn van de boeken binnen jouw favoriete genre? Stel je voorkeur in en ontvang updates.