Recensie

Het Gordijn: “Een rijk verhaal dat zich onderscheidt van andere boeken in dit genre”

23-11-2017
Recensie Het Gordijn Header

Na onder meer Hugo Borst, Adriaan Van Dis en Tom Lanoye schreef nu ook Kader Abdolah een boek over zijn moeder. Hoewel hij vertrekt vanuit zijn laatste ontmoeting met haar, gaat de novelle het Gordijn evenzeer over zijn schrijverschap en zijn migratieverleden.

Een afscheidsnovelle

Kader Abdolah heeft zijn moeder al vijftien jaar niet meer gezien wanneer hij verneemt dat ze lijdt aan dementie. Wil hij nog een betekenisvol gesprek met haar voeren, dan dringt een ontmoeting op korte termijn zich op. Omdat hij haar niet kan bezoeken in Iran en zij niet meer in staat is om naar Nederland af te reizen, stelt Abdolah’s vrouw voor om samen op vakantie te gaan naar Dubai. Abdolah’s afkeer voor die “kunstmatige samenleving met een nepcultuur, een zandbak zonder geschiedenis” weegt niet op tegen de efficiëntie waarmee speciale reisbureaus de ontmoeting tussen migranten en hun bejaarde ouders op neutraal terrein mogelijk maken. Behalve een weerzien met zijn moeder, betekent deze reis ook dat hij zijn zus opnieuw in de ogen zal kunnen kijken. Hij zag haar voor het laatst toen ze op zestienjarige leeftijd gevangen genomen werd voor een manuscript dat hij geschreven had.

De grens tussen realiteit en fictie

Het mag duidelijk zijn dat het een emotioneel beladen reis zal worden. De enige manier waarop Kader Abdolah de situatie de baas kan blijven is door er gelijktijdig een verhaal over te schrijven. Deze beslissing voegt een extra dimensie aan de ontmoeting toe. Hij is niet enkel de zoon van een dementerende moeder, maar ook de schrijver die op zoek is naar een verhaal. Als schrijver ziet hij elke gebeurtenis weerspiegeld in een fictieve wereld en herleidt hij zijn familieleden tot personages in al dan niet verzonnen dialogen.

De fictie geeft hem mogelijkheden die de realiteit niet biedt, zoals bepaalde gesprekken met zijn zus aangaan of zijn moeder omhelzen. Ook het kunstmatige van Dubai heeft op die manier een minder negatief effect op hem. Het spanningsveld tussen de rol van zoon en die van auteur wordt expliciet beschreven en geeft een interessante inkijk in zijn schrijfproces: “Ik bedacht iets, maar ik twijfelde of ik het werkelijk moest doen of dat het een scène in de novelle moest worden waaraan ik bezig was”.

Een ingetogen, rijk verhaal

De ik-vorm en de heldere omschrijvingen zorgen voor een directe stijl. De auteur houdt rekening met de lezer en geeft waar nodig extra uitleg over tradities en gewoontes. Telkens wanneer gevoelens de bovenhand dreigen te krijgen, blokt Kader Abdolah ze echter door zich achter de fictieve wereld te verschuilen. Zelfs de vaststelling dat hij nooit echt van zijn moeder gehouden heeft, wordt op zakelijke toon gepresenteerd.

Het Gordijn is hierdoor niet het meest aangrijpende van de moederboeken die de afgelopen jaren verschenen, maar springt wel in het oog omwille van de dubbele rol die de auteur-zoon zichzelf toebedeeld heeft. Ondanks het beperkte aantal pagina’s – amper 180 – levert de combinatie van de verschillende thema’s een rijk verhaal op dat zich onderscheidt van andere boeken in dit genre en het lezen ervan de moeite waard maakt.