Recensie

Land van glas: "Interessant voor elke liefhebber van familiegeschiedenis"

Lvg Achtergrond Boek

In Land van glas wordt de lezer meegenomen in het wel en wee van de tomatentuinder Bram Moerman en zijn gezin in Bleiswijk. Het is de grootvader van journalist Koen van Wijk, die zijn familieverhalen aangreep als leidraad van de geschiedenis van de Nederlandse glastuinbouw.

De tomaat
Het is nog maar een eeuw geleden dat Nederlandse tuinders zich wierpen op de teelt van tomaten. Aanvankelijk geen succes, want bijna geen Nederlander wilde ze eten. De tuinders zelf dachten dat de vruchten giftig waren. Toen bleek dat er wel vraag uit Engeland kwam, sprongen de tuinders en handelaren daar grif op in en al snel werd de tomaat het succes uit de Hollandse kassen. Tekenend voor het doorzettingsvermogen en de ondernemersgeest van de tuinders die destijds vooral vanuit Zuid-Holland opereerden.

Vak van de tuinder
Wat in Land van glas duidelijk naar voren komt is de sfeer in de familie en de passie voor het vak van de tuinder. Zaaien, wieden, water geven, bemesten, oogsten. Het werk was nooit klaar. Tuinder was je in de vorige eeuw namelijk 24 uur per dag, zeven dagen per week. Het was geen beroep maar een roeping. De grootvader en ooms van de auteur gingen er meestal al vier uur ’s nachts uit om te beginnen met het werk. In de winter, als ze sla uit hun kas oogsten, soms zelfs al om twee uur. Met het tuindersvak ging je voor dag en dauw op en je ging je er mee naar bed zodra je gesloopt was van weer een dag keihard werken. Ook op verjaardagen en ’s zondagsochtends na de kerk werd eindeloos over de tuinbouw gepraat. Eigenlijk ging het nooit ergens anders over, in deze en ook in veel andere tuindersfamilies. Toch was het geen saai bestaan, want de werkzaamheden waren het hele jaar door anders.

Drie lagen geschiedenis
In Land van glas verweeft Van Wijk geraffineerd drie verschillende lagen geschiedenis met elkaar: de familiegeschiedenis, de algemene tuinbouwhistorie en de gebeurtenissen op het wereldtoneel. Vaardig toont de schrijver aan hoe die drie telkens op elkaar inwerken. Want de meeste lezers weten wel dat de beurskrach van New York in 1929 een langdurige wereldcrisis inluidde.

Familie Moerman
Hoe dat uitpakte voor de familie Moerman, kan de lezer bijna voelen aan een anekdote van twee jonge tuinderskinderen die in een donkere, koude schuur tulpen van hun bol moeten snijden. Moerman zijn tomaten waren door de crisis niet meer verkoopbaar, dus hij stortte zich uit nood op de bloembollen. Ook daarmee bleek echter al snel geen droog brood te verdienen.

Alle episodes van de twintigste eeuw
Invoelbaar en met veel aandacht voor details die de tijdgeest schetsen neemt Van Wijk de lezer mee door alle episodes van de twintigste eeuw. Van de eerste wereldoorlog, de Roaring Twenties, de crisis gaat het naar de Tweede Wereldoorlog.

Door de ogen van het tuindersgezin
In Land van glas beleeft de lezer elke periode door de ogen van het tuindersgezin. Ook na de oorlog, met veel aandacht voor de wederopbouw, de snelle economische groei in de jaren zestig en de technische innovaties, ademt de tijdgeest door in het bedrijf en gezin van de familie Moerman.

Uitbreiding stamboom
Uiteindelijk breidt de stamboom van Bram Moerman zich uit tot zeven zonen en schoonzonen die hem opvolgen in het vak als tweede generatie, en nog eens negen kleinkinderen als derde generatie. Inmiddels hebben de meeste familieleden de tomaat verruild voor de paprika en bloemen en zijn velen vanuit het Zuid-Hollandse Bleiswijk uitgewaaierd door Nederland en zelfs naar Canada.

Interessant voor elke liefhebber van familiegeschiedenissen
Land van glas is een makkelijk leesbaar boek, ook voor niet tuinbouwingewijden, en is interessant voor elke liefhebber van familiegeschiedenissen. Dat is mede te danken aan de goede balans tussen kleine geschiedenis en grote geschiedenis, de mix van rake observaties uit een gewoon ondernemersgezin en bondige uitleg over zaken waar je niet snel over nadenkt, maar die iedereen aangaan: ons dagelijks eten.


Geschreven door Tialda Hoogeveen