Header de rattenlijn recensie
Header de rattenlijn recensie
Recensie

De rattenlijn van Philippe Sands: een informatief boek dat leest als een goede thriller

24-06-2020

Hoogleraar, advocaat en schrijver Philippe Sands leerde een aantal jaar geleden de zoon van een nazi-vluchteling kennen. Dat was het begin van een waanzinnige reis, op zoek naar de waarheid over Otto Wächter. Was hij het monster waar de geschiedenis hem voor houdt? Of was hij, zoals de zoon volhoudt, onschuldig? Met De rattenlijn is acht jaar onderzoek vastgelegd in de vorm van een makkelijk leesbaar, schrijnend boek dat leest als een thriller.

Nazi op de vlucht

Otto (von) Wächter werd na de Tweede Wereldoorlog verantwoordelijk gehouden voor de dood van honderdduizenden Joden en Polen. Bang voor vervolging voor massamoord, vlucht hij naar Italië. Via de zogenoemde Rattenlijn zouden nazi’s daar Europa kunnen ontvluchten. Maar Wächter verlaat Italië niet meer levend. In een hospitaal in Rome blaast hij zijn laatste adem uit.

Ziekte of moord?

Zo’n 75 jaar na dato is zoon Horst nog altijd overtuigd van de onschuld van zijn vader. Hij maakt daarom de persoonlijke archieven van zijn moeder beschikbaar voor schrijver Phillipe Sands. Die wilde meer weten over wat er met de familie van zijn Joodse grootvader is gebeurd. Zij zijn in Lemberg omgekomen, toen Wächter daar aan het roer stond. Horst en Sands gaan samen de voetstappen van de nazi na. Was hij inderdaad het monster waar de geschiedenis hem voor houdt? En: was de ziekte waaraan hij in Rome overleed ‘natuurlijk’, of waren de mensen die hem opjaagden daar verantwoordelijk voor?

Het leven van Wächter ontrafeld

De Rattenlijn is het resultaat van acht jaar onderzoek. Acht jaar, dat betekent veel mensen, veel verhalen, veel informatie. Toch is het Sands gelukt er een overzichtelijk en grotendeels chronologisch verhaal van te maken. Hij begint met wat hij weet over het leven van Wächter, en gaat daarna verder met de mensen en verhalen die hij daarna nog tegen is gekomen. Dankzij de zorgvuldige documentatie van de vrouw van Wächter, de moeder van Horst, weet Sands het leven van Wächter stukje bij beetje te ontrafelen.

Schrijnend verhaal

Het boek laat niet alleen de gruwelen van de Tweede Wereldoorlog zien, maar geeft ook een huiveringwekkende blik in hoe de nakomelingen van oorlogsmisdadigers omgaan met de nalatenschap van hun (voor)ouders. Dat Sands voor het onderzoek in zee is gegaan met de zoon van de man die mogelijk verantwoordelijk is voor de dood van zijn grootvaders familie, maakt het verhaal extra schrijnend. De onpartijdige houding van Sands is daarom extra bewonderenswaardig.

Meeslepend als een goede thriller

De Rattenlijn is opgebouwd uit gedegen onderzoek, maar zonder dat het ook maar een moment saai wordt. Het boek is meeslepend, wanneer je denkt dat alle verrassingen voorbij zijn, neemt het verhaal alweer een onverwachte wending. Sands heeft daarmee een informatief boek afgeleverd, dat leest als een goede thriller. De Rattenlijn is daarom niet alleen een aanrader voor iedereen die geïnteresseerd is in de Tweede Wereldoorlog, maar ook voor iedereen die gewoon van goede verhalen houdt.