Header 1 Alkmaar
Header 1 Alkmaar
Recensie

Bloedwonder van Barry Smit: “een vergeten stukje Alkmaars cultureel erfgoed komt tot leven”

12-06-2020

Een historische roman van amper 142 pagina’s, kan die op overtuigende manier het Alkmaar van de negentiende eeuw tot leven brengen? In Bloedwonder toont Barry Smit de worsteling die zijn hoofdpersonage voert met zichzelf en zijn wereldbeeld. Door zijn heldere, beknopte stijl heeft hij weinig pagina’s nodig om toch een heel mensenleven tot uiting te brengen. Berusting, woede, vreugde, rouw en zelfs een zijsprong naar een ander stuk geschiedenis – je vindt het allemaal terug in deze roman.

De straf van God

Engel is een onopvallend kind. Niets wijst erop dat zijn leven anders zal verlopen dan dat van zijn ouders en alle generaties voor hen. Tot hij op zijn negentiende getuige is van de dood van de slagersknecht, die ten onrechte werd verdacht van aanranding. Smit heeft op een geloofwaardige manier de schuldgevoelens die Engel ervaart, omdat hij niet tijdig heeft kunnen ingrijpen, verwerkt. Zo toonde hij eerder aan dat Engel ook als kind erg gevoelig is voor indrukken. Dingen die hij ziet blijven lang door zijn hoofd spoken, maar verlammen hem niet. Het is dan ook niet verwonderlijk dat Engel na die gebeurtenis doorgaat met zijn leven, maar tegelijk beducht is voor de straf van God.

Krachtige scènes

Het verhaal wordt opgebouwd door een reeks kleine anekdotes die een goed beeld schetsen van het dagelijkse leven in het negentiende-eeuwse Alkmaar. Smit heeft een beheerste, weloverwogen schrijfstijl die rust brengt. De klare taal met mooie metaforen geven zonder vals sentiment weer hoe de Engelse geloofsovertuiging steeds meer afbrokkelt.

Wanneer hij de ene tegenslag na de andere te verduren krijgt, ondergaat hij dat aanvankelijk schuldbewust, zonder te protesteren. Pas wanneer zijn vrouw steeds verder van hem afglijdt, durft hij in twijfel trekken waarom zij zou moeten boeten voor zijn schulden. Dat is de start voor een proces van vertwijfeling dat zijn hoogtepunt vindt in de Engelse opstand tegen God. Die scène is bijzonder krachtig en toont het vakmanschap van de auteur.

De legende van het bloedwonder van Alkmaar

Halverwege de roman verplaatst de focus plots naar een soldaat die in 1426 de gruwel van de strijd niet meer aankan en besluit om te vluchten. Deze soldaat maakt onderdeel uit van de legende van het bloedwonder van Alkmaar. In die zin is er een link met het volledige verhaal, maar dit deel zorgt ook voor een breuk in de sfeer van het boek.

Het loont de moeite om op voorhand het een en ander over de legende van het bloedwonder op te zoeken. Het verhaal – en met name het verhaal-in-het-verhaal – krijgen meer betekenis met een beetje voorkennis. Een handig hulpmiddel is de podcast van uitgeverij Lebowski, ‘lopen met Lebowski’. Barry Smit, die zelf uit Alkmaar afkomstig is, geeft daarin uitleg over zijn boek en bezoekt de locaties die in het verhaal een belangrijke rol spelen.

Geslaagde historische roman

Barry Smit slaagt er met Bloedwonder in om de tijdsgeest van de eind negentiende eeuw tot leven te wekken én om een vergeten stukje Alkmaars cultureel erfgoed onder de aandacht te brengen. Zonder voorkennis kan het een bevreemdend verhaal zijn, maar zelfs dan houdt de schrijfstijl het geheel overeind.