Header de jongens van nickel
Header de jongens van nickel
Recensie

De jongens van Nickel van Colson Whitehead: een waardige opvolger van De ondergrondse spoorweg

02-07-2020

De naam Colson Whitehead zal bij veel lezers een belletje doen rinkelen. Zijn vorige roman De ondergrondse spoorweg won niet alleen tal van literaire prijzen, maar werd ook aangeprezen door beroemdheden als Barack Obama en Oprah Winfrey. Zo vond de roman de weg naar een ruim lezerspubliek. In zijn nieuwe roman, De jongens van Nickel, slaagt Colson Whitehead er opnieuw in om de lezer onder te dompelen in een harde, onrechtvaardige wereld, die toch behapbaar wordt voorgeschoteld.

De jongens van Nickel is gebaseerd op waargebeurde feiten die door Whitehead verwerkt worden tot een fictief verhaal. De personages zijn volledig verzonnen, maar daarom niet minder realistisch. Elwood Curtis groeit in 1960 op in een Amerika waar de grenzen tussen zwart en blank scherp zijn afgelijnd.

Wanneer hij voor zijn verjaardag een plaat met de speeches van Martin Luther King krijgt, gaat hij meer en meer nadenken over de rechten die de zwarte bevolking worden ontzegd. Hoewel hij zich aangetrokken voelt tot de protestbeweging, blijft hij gefocust op zijn droom om verder te studeren. Whitehead brengt de maatschappelijke context op een boeiende manier. Hierdoor kreeg ik meer grip op Elwoods personage en op de gevolgen wanneer Elwood zich op het verkeerde moment op de verkeerde plek bevindt. Wanneer Elwood in de tuchtschool Nickel terechtkomt, is hij op geen enkele manier voorbereid op wat hem te wachten staat. Zijn vriendschap met Turner en de woorden van Martin Luther King helpen hem door de dagen heen, maar kunnen niet voorkomen dat ook hij slachtoffer wordt van het geweld tegen de jongens. Hij geeft zijn droom om te studeren op. Zijn nieuwe doel is levend van Nickel vandaan komen.

Realistisch, maar nooit sentimenteel

Ik was bang dat de inhoud te hard zou zijn, en de gruwel is uiteraard nooit ver weg. Toch pakt de auteur het op zo’n manier aan dat de verschrikkingen op een natuurlijke manier in het verhaal verweven worden. Bovendien is hij niet uit op sensatie of gemakkelijke emoties. Door het verhaal te vertellen vanuit het perspectief van Elwood, wordt de thematiek vooral in het begin in bedekte termen besproken. De jonge Elwood is in die eerste hoofdstukken namelijk erg positief ingesteld. Hij beseft dat hij vooruit kan in het leven en wordt daarbij ondersteund door zijn familie, school én buurt.

Ondanks zijn interesse in de strijd voor burgerrechten staat hij vrij naïef in het leven. Zijn aankomst in de tuchtschool wordt door die bril verteld. Hoewel je al snel beseft dat Elwoods versie te optimistisch is, ga je mee in zijn leefwereld. Wanneer die aan diggelen geslagen wordt, is dat de eerste directe confrontatie voor de lezer. Omwille van Elwoods vriendelijke karakter komt de onrechtvaardigheid des te harder binnen en dat is zeker een van de vele sterktes in het verhaal. Elwoods ontwikkelingen zijn misschien te voorspelbaar, maar wanneer je die in het ruimer maatschappelijke kader plaatst krijgt het verhaal wel de nodige diepgang. Bovendien krijgt de roman in het laatste deel een verrassende wending die werkelijk naar de strot grijpt.

Een ideaal boek voor scholen en leesclubs

De jongens van Nickel is realistisch geschreven zonder franjes of overdreven emoties, een stijl die de inhoud versterkt en perfect aansluit bij de thematiek. Dit boek is niet alleen geschreven om gelezen te worden, maar net zozeer om over na te denken en te discussiëren; een aanrader dus.