Juffrouw-jane-header
Recensie

Brad Watson zet met Juffrouw Jane een adembenemend meesterwerk neer

Door: Natasja Bijl
10-4-2019

Juffrouw Jane van Brad watson gaat over Jane Watson. Ze wordt geboren in het oostelijk deel van Mississippi. Ze is op het eerste gezicht een gezonde baby, totdat plattelandsdokter Thompson haar nader onderzoekt en ontdekt dat ze een ernstige afwijking heeft waardoor ze incontinent is en nooit in staat zal zijn te voldoen aan de eisen die in die tijd aan vrouwen gesteld werden: seks, het huwelijk en kinderen krijgen. Zo’n tegenslag is iets waar het meisje en haar familie het hoofd aan zullen moeten bieden.

Onroerende verwondering

De kleine Jane groeit op. Ze bevuilt zichzelf voortdurend, draagt luiers en krijgt weinig aandacht van haar moeder, die vaak emotioneel afwezig is en bij tijden zelfs depressief. Ondanks haar handicap is Jane een blijmoedig en zorgeloos kind dat geniet van de bedrijvigheid in en om de boerderij. Het is ontroerend hoe invoelbaar en fijnzinnig de schrijver die wereld beschrijft door de ogen van een kind dat zich nog verwondert over dingen waar haar zus, vader en moeder totaal aan voorbij lopen.

De dokter, de vriend

Er is één persoon die wel ziet hoe bijzonder innemend Jane is en die zich over haar bekommert: dokter Thomson. Deze man is zijn tijd ver vooruit en praat openhartig met het meisje en haar ouders over Jane’s aandoening. Ook stuurt hij brieven naar een collega in het John Hopkins Academisch Ziekenhuis waarin hij de casus van het meisje evalueert. Hij hoopt dat het ooit mogelijk zal zijn een sluitspierconstructie te doen, zodat Jane zonder angst voor beschamende situaties onder de mensen kan verkeren.

“Het is een apart geval, en het meisje lijkt tot een prachtig en verder normaal kind uit te groeien. Ik zal haar naarmate zij de puberteit nadert uiteraard nauwlettend onderzoeken. Haar poging om naar de plaatselijke school te gaan is helaas op een teleurstelling uitgedraaid. De pesterijen leken niet al te ernstig. Ze was daarna enige tijd zwaarmoedig gestemd, maar leek er in het voorjaar volledig overheen te zijn. Niettemin vermoed ik dat er in haar kinderhartje een ernstig gevoelsprobleem schuilt.”

Belangstelling voor jongens

Ondertussen wordt Jane ouder en zich steeds meer bewust van haar handicap. Hoewel ze in afzondering opgroeit, krijgt ze belangstelling voor jongens, en wel voor een in het bijzonder: de zoon van de familie Key, van de nabijgelegen boerderij aan de westkant.

“Zijn blik bezorgde haar zo onverwachts dat opwindende gevoel, dat ze prompt een ongelukje kreeg, waardoor het gevoel overging in hevige schrik, ze een enorme kleur kreeg en riep: ‘Morgen kom ik weer, maar nu moet ik gelijk weg, sorry, ik ben wat belangrijks vergeten,’ waarna ze het bos weer in rende en bleef doorhollen tot ze thuis was, bijna in tranen van schaamte.”

Adembenemend meesterwerk

Juffrouw Jane van Brad Watson is geïnspireerd op het leven van zijn levenslustige oudtante Jane, die hij als klein jongetje slechts één keer in levende lijve zag. Watson zet een adembenemend meesterwerk neer: over menselijke wilskracht en moed in een leven dat verre van ideaal is, maar waarin de hoofdpersoon weigert zichzelf als slachtoffer te zien.

Natasja Bijl
Natasja Bijl