Willughby header
Willughby header
Recensie

Tim Birkhead herstelt de reputatie van De fantastische meneer Willughby in ere

12-08-2019

Tim Birkhead is zelf een vogelliefhebber en natuurwetenschapper. Hij heeft al meerdere boeken over vogels geschreven. De fantastische meneer Willughby is een biografie van Francis Willughby, de eerste ornitholoog die aan een gespecialiseerd boek over vogels werkte samen met John Ray. Willughby overleed al op 36 jarige leeftijd in 1672. De verschijning van zijn boek heeft hij nooit meegemaakt. De meeste eer ging daardoor naar John Ray. Door Tim Birkhead krijgt Willughby eindelijk de eer die hem toekomt.

Birkhead leeft zich bijzonder in

De fantastische meneer Willughby is een biografie van de wetenschap van één man. Tim Birkhead is zijn sporen op alle mogelijke manieren nagegaan. Hij heeft zelfs een Roerdomp ontleed, net als Willighby. In Engeland is de roerdomp zeldzaam, Birkhead heeft veel moeite gedaan om eraan te komen. Ook is hij op bezoek geweest bij de afstammelingen van Willughby en heeft zijn bewaarde voorwerpen bekeken en geschreven.

Geschiedenis van Willughby

Birkhead beschrijft zijn schooljaren op Trinity College in Groot Brittannië, de vriendschap en samenwerking met John Ray, zijn late huwelijk en kinderen. De reis door Europa van anderhalf jaar wordt beschreven aan de hand van aantekeningen van Ray en ander reisgezelschap. Zijn eigen aantekeningen zijn helaas verloren gegaan. Op zijn reizen kocht hij illustraties van vogels, om later voor het boek te gebruiken. Het valt niet mee om in de zeventiende eeuw door Europa te reizen, dit boek is ook een mooi kijkje in de geschiedenis en hoe het er aan toe ging in die tijd. Vogels schoten ze uit de lucht, daarna gingen ze kijken wat voor soort het eigenlijk is en hem vervolgens ontleden. Dat kan je je nu niet meer voorstellen, maar door hun methode hebben ze veel geleerd. Ook kochten ze vogels op markten. Willughby en Ray werkten al zeven jaar aan het boek toen hij stierf. Na zijn dood is Ray verder gegaan met het boek, dat is het eerste ornithologie boek geworden met een indeling waardoor het identificeren van vogels makkelijker werd. Het verscheen in 1676 en was het meest wetenschappelijke boek tot dan toe. Het had een grote impact op de vogelkunde.

Een stukje unieke historie

De fantastische meneer Willughby is een interessant boek op verschillende vlakken. Het vertelt een geschiedenis over het Europa van de zeventiende eeuw. Maar ook een persoonlijk verhaal over een slimme, nieuwsgierige natuurliefhebber die van grote waarde is geweest voor de ontwikkeling van natuurkundigen. Het is knap hoeveel er bewaard is gebleven uit die tijd, het is wel jammer dat en van Willughby zelf weinig bewaard is gebleven, maar gelukkig van zijn vrienden wel. Er worden wel erg veel namen van wetenschappers en vooral natuurkundige genoemd, ook als je niets met vogels hebt staat er genoeg ander interessants in het boek. Ik kijk en fotografeer zelf graag vogels, als je leest hoe ze er toen mee omgingen is het soms even schrikken. Hoeveel (zang)vogels er toen ook gegeten werden, en vooral hoe ze werden gevangen, dat kun je je nu niet meer voorstellen. Het is wel mooi om te lezen hoe Willugbhy het bestuderen van vogels naar een hoger plan heeft getild.