Nederlandsindie Kolonialetijd Header
Toplijst

Toplijst nationale Indië herdenking

15-8-2018

Op deze dag herdenken we de capitulatie van Japan. Hierdoor kwam op 15 augustus 1945 de Tweede Wereldoorlog voor Nederland definitief ten einde. Bij de plechtigheid herdenken wij alle slachtoffers van de Japanse onderdrukking in en om voormalig Nederlands-Indië gedurende de Tweede Wereldoorlog.

Daarom, bijzondere boeken over Indonesië en haar geschiedenis.

1.

De tolk van Java

De tolk van Java

Voor een Helmondse schoenmakersdochter, een Indische voormalige oorlogstolk en hun zoon bestaat er geen heden. Alleen een belast verleden. De zoon achtervolgt zijn ouders met vragen over de oorlog in Nederlands-Indië die woedt in het gezin. Hun verhalen zijn spannend, hilarisch, gruwelijk, niet te bevatten, rauw, maar niet zonder humor.

Bekijk op bol.com

2.

Nog juist gesproken

Nog juist gesproken

Wat is Indonesië? 'Gordel van smaragd', jazeker, met het lichtgevende groen van de sawa's en een schitterende rijkdom. Maar er is zoveel meer. Hoewel Nederland van bepalende invloed op Indonesië is geweest, zullen we de essentie van dit land en haar cultuur nooit helemaal doorgronden. Dat nodigt uit tot verdieping, meer willen weten van het hoe en vooral het waarom. Een Indonesisch perspectief ter aanvulling op wat in Nederland bekend is. Mijn vragen over zowel Nederlands-Indië als de vorming en opbouw van de Republik Indonesia tot nu, kon ik stellen aan Indonesiërs die in het voormalige Indië zijn geboren en de transformatie naar Indonesië aan den lijve hebben ondervonden. Hun land is nog volop in ontwikkeling; hun levensverhalen zijn bijna voltooid en hun specifieke taal dooft uit. Ook daarom vond ik het belangrijk hun verhaal vast te leggen voordat het in de tijd verdwijnt. Anja van Rijs (1959) woonde recent vier jaar in Indonesië en raakte gefascineerd door het land en haar bewoners. De weerslag van diverse lange gesprekken is verwoord in dit boek, aangevuld met een samenvatting van de contemporaine geschiedenis van Indonesië als historische context bij de interviews.

Bekijk op bol.com

3.

Koloniale oorlog 1945-1949: Van Indie naar Indonesie

Koloniale oorlog 1945-1949: Van Indie naar Indonesie

Over de dekolonisatie van Nederlands-Indië en het militaire optreden is veel gepubliceerd, maar tegelijkertijd is er nog veel onbekend of verzwegen over het gewelddadige einde van een episode van 350 jaar Nederlands koloniaal bewind in de Indische archipel. Steeds duidelijker wordt dat er een oorlog werd uitgevochten, waarin sprake was van structureel geweld. Nederland was zo kort na de Tweede Wereldoorlog nog lang niet toe aan een afscheid van 'Ons Indië' . In de jaren 1945-1949 zette het Nederlandse leger, meer dan 150.000 man sterk, zich in voor behoud van de kolonie. Deze troepen macht was in Nederlandse ogen nodig voor het herstel van de binnenlandse orde. De Indonesische bevolking zou worden bevrijd van de terreur van een kleine groep opstandelingen onder leiding van Soekarno. Foto's in kranten en geïllustreerde weekbladen bevestigden het verhaal en stelden het Nederlandse thuisfront gerust over de lotgevallen van 'onze' jongens. Maar de gepubliceerde foto's gaven een vertekend beeld van de werkelijkheid. Het streven naar onafhankelijkheid werd door de Indonesische bevolking breed gedragen en er werd een bloedige oorlog uitgevochten. Terreur werd met contra-terreur beantwoord. De zware gevechten en de gevolgen van het geweld werden wel degelijk gefotografeerd. Deze opnames werden destijds niet voor publicaties vrijgegeven. Onbekende foto's uit archieven en recent beschikbaar gekomen privé-collecties van veteranen completeren in dit boek het beeld van deze oorlog, een lang vergeten en tegelijk verdrongen pijnlijke periode.

Bekijk op bol.com

4.

De brandende kampongs van Generaal Spoor

De brandende kampongs van Generaal Spoor

Excessen of structureel extreem geweld? Het officiële Nederlandse regeringsstandpunt sinds 1969 is dat er in het voormalige Nederlands-Indië - met uitzondering van inlichtingensecties en de commando's van kapitein Westerling - slechts incidenteel excessen plaatsvonden. In dit baanbrekende boek bewijst de Zwitsers-Nederlandse historicus Rémy Limpach het tegengestelde. Honderdduizenden Nederlandse soldaten streden in 1945-1949 tegen de Indonesische onafhankelijkheid. Lange tijd gold deze strijd als een betrekkelijk 'schone' oorlog, totdat in 1969 geheel andere berichten naar buiten kwamen. Toch bleef ook nadien de indruk bestaan dat Nederlandse militairen slechts bij uitzondering excessief geweld gebruikten. Rémy Limpach haakt in op het debat dat dankzij het tv-optreden van Joop Hueting (1969) voor het eerst opkwam. Was er in Nederlands-Indië sprake geweest van excessen of structureel extreem geweld? Het officiële Nederlandse regeringsstandpunt is dat er in het voormalige Nederlands-Indië -met uitzondering van inlichtingensecties en de commando's van kapitein Westerling - slechts incidenteel excessen plaatsvonden. In dit baanbrekende boek bewijst Rémy Limpach het tegengestelde. Uit zijn studie, gebaseerd op onderzoek in bronnen die historici tot nu toe links lieten liggen, rijst het beeld op van een leger dat - onder leiding van generaal Spoor - op grote schaal extreem geweld als wapen inzette. De woorden van Multatuli uit 1860, over een Sumatraans dorp dat door Nederlanders was veroverd 'en dus in brand stond', bleken negentig jaar later onverminderd actueel. De brandende kampongs van Generaal Spoor is meer dan een rechtzetting van een vertekende werkelijkheid. Het boek stemt tot nadenken en raakt een gevoelige snaar in het debat over de Nederlandse overheersing in Nederlands-Indië.

Bekijk op bol.com

5.

Daar werd wat gruwelijks verricht

Daar werd wat gruwelijks verricht

2 Januari 1668: Francisco van Bengale, slaaf van onderkoopman Jan Grootstadt, verhangt zich.' Deze Francisco was een van de velen die de dood verkozen boven een ondraaglijk slavenbestaan in Nederlands Oost-Indië. Van de beginjaren van de VOC tot aan het einde van de kolonie volgt Baay het spoor van de mensenhandel in de Nederlandse koloniën in de Oost. De koloniale slavernij nam er vele vormen aan: er waren huisslaven, kindslaven, seksslaven, ambachtsslaven, maar ook slaven op de plantages en perken. Slaven werden vernederd, gefolterd en vermoord. Honderdduizenden personen zijn in de Oost tot slaaf gemaakt. Reggie Baay schrijft de geschiedenis van de slavernij in Indië. Want het is een misverstand te denken dat de slavernij in de koloniën zich beperkte tot de West. En hoe komt het dat ons beeld van de mensenhandel zo vertekend is, alsof er geen echte slavernij bestond? Daar werd wat gruwelijks verricht is, hoe ongelofelijk dat ook lijkt, het eerste boek waarin de geschiedenis van de slavernij in 'ons Indië' in zijn geheel verteld wordt.

Bekijk op bol.com

6.

Een meisje van honderd

Een meisje van honderd

Een meisje van honderd vertelt het levensverhaal van Moemie, een meisje dat dingen ziet die anderen ontgaan. Dat is haar gave en haar noodlot. Moemie verliest haar ouders en familie door de rituele zelfmoord van het vorstenhuis op Bali in 1906. De rest van haar leven is ze op zoek naar iets of iemand die het gemis van haar verwanten kan opvullen. Ze wordt opgenomen in een gezin dat haar helderziendheid nodig heeft om geesten uit hun huis te verjagen. Moemie en de nazaten van de adoptiefamilie worden gevolgd in heden en verleden in een caleidoscopisch verteld familie-epos. Dit rijke boek voert de lezer langs honderd jaar geschiedenis: van het koloniale verleden, wereldoorlogen, Japanse gevangenenkampen en het onafhankelijke Indonesië tot aan de skypende Indische oma's in het heden. Een boek vol meeslepende passages waarin je de geur van de bloemen in de tuin kunt ruiken, bevolkt door personages die je onmiddelijk dierbaar worden. Marion Bloem vertelt door hun ogen het verhaal van de twintigste eeuw.

Bekijk op bol.com

7.

Opgevangen in andijvielucht

Opgevangen in andijvielucht

'De Indische Nederlanders zijn geofferd voor grotere belangen' - Marga Klompé, voormalig minister van Maatschappelijk Werk van 1956-1963. Tussen 1950 en 1970 vertrokken zo'n 380.000 Nederlandse staatsburgers, onderdanen en loyalisten uit de nieuwe republiek Indonesië vanwege hun trouw aan 'Koningin, volk en vaderland.' Na de onafhankelijkheid van de voormalige kolonie Nederlands-Indië zagen deze Nederlanders van gemengdbloedige en inheemse afkomst zich gedwongen hun geboorteland te verlaten. Deze massale uittocht heeft jarenlang te boek gestaan als 'de repatriëring'; een term waarmee goede zorg en overheidssteun wordt gesuggereerd. Niets is echter minder waar. De zeer gemêleerde groep ontheemden is opgezadeld met een forse schuld aan de Nederlandse overheid voor de kosten van de opvang. Daarnaast liet de 'zorg' van de overheid grote lacunes en zwakheden zien. Uit schaamte en vernedering hebben de gedupeerde Indische Nederlanders, Indo-Afrikanen, Chinese Nederlanders, Moluks KNIL- en marinepersoneel, Papoea's, Toegoenezen, zogeheten maatschappelijke Nederlanders en veiliggestelde Indonesiërs al die jaren gezwegen; hun lot was stille armoede, gedwongen assimilatie en ondoorzichtige misstanden. Onderzoeksjournalist Griselda Molemans wist de waarheid boven water te halen door middel van interviews met betrokkenen en doortastend archiefonderzoek. Opgevangen in andijvielucht geeft een waarheidsgetrouw beeld van een zwarte bladzijde uit de Nederlandse geschiedenis. Daarnaast ontdekte ze dat de Indische gemeenschap tot op de dag van vandaag zeven financiële claims jegens de Nederlandse overheid heeft en twee jegens verzekeringsmaatschappijen en banken.

Bekijk op bol.com

8.

Merdeka!

Merdeka!

In het machtsvacuüm na de Japanse bezetting roept Soekarno in 1945 de Republiek Indonesië uit, waarna zijn pemoeda's, met bamboesperen gewapende jonge heethoofden, onder hun strijdkreet Merdeka! (vrijheid) een slachting aanrichten onder Indische Nederlanders. Nederland stuurt honderdtwintigduizend militairen om Nederlands-Indië op de nationalisten te heroveren. Onder hen student Jan Bax die als dienstplichtig huzaar terugkeert naar zijn geboorteland Java. Hij spreekt vloeiend Maleis en in het nog kalme begin van de politionele acties dient hij als tolk en bemiddelaar met zijn vroegere landgenoten. Als de herovering uitmondt in een gruwelijke guerilla-oorlog blijkt dat Bax ook in de strijd zijn mannetje staat. Via de militaire inlichtingendienst belandt hij als waarnemer bij de commando's van kapitein Westerling op Zuid-Celebes, waar hij na een spectaculaire ontsnapping Westerlings groene baret verwerft. Bax legt de bliksemacties van de elitetroepen op Celebes, Java en Sumatra vast in een onthullend dossier dat zo schokkend is dat het op last van opperbevelhebber Spoor topgeheim blijft, tot ver na diens raadselachtige dood. Jacob Vis (Haarlem, 1940) werd vooral bekend als thrillerschrijver waarin hij tot de top van De Lage Landen behoort. In 2014 won hij de Diamanten Kogel, de Belgische prijs voor de beste misdaadroman van het jaar. IN 2012 en 2013 schreef hij Tandem en Moerta, twee historische romans over Nederlands-Indië (de tabaksplantage van zijn grootvader en de doktersloopbaan van zijn grootmoeder) die door kenners van het land hoog zijn gewaardeerd. In Merdeka! verenigt hij zijn kwaliteiten als thriller- en romanschrijver in een formidabele oorlogsroman.

Bekijk op bol.com

9.

Atjeh

Atjeh

Hoe de Nederlanders kwamen en gingen en wat ze achterlieten De Atjeh-oorlog (1873-1942) vormt een van de zwartste bladzijden uit de Nederlandse geschiedenis. De strijd tussen nietsontziende koloniale soldaten en fanatiek islamitische Atjehers kostte aan zo'n 100.000 mensen het leven, onder wie duizenden Atjehse vrouwen en kinderen. In Atjeh. Het verhaal van de bloedigste strijd uit de Nederlandse koloniale geschiedenis volgt Anton Stolwijk het spoor van de strijd - een spoor dat niet alleen langs vergeelde en vergeten dagboeken voert, maar ook naar het hedendaagse Atjeh, dat nog steeds blijkt te worden getekend door de oorlog. Het resultaat is een fascinerend, origineel verhaal dat geschiedenis en actualiteit, onderzoek en journalistiek naadloos en virtuoos combineert. Anton Stolwijk (1979) woonde lange tijd in Atjeh, vanwaaruit hij stukken schreef voor onder andere De Groene Amsterdammer en Hard Gras. Momenteel is hij als affiliated fellow verbonden aan het Koninklijk Instituut voor Taal-, Land- en Volkenkunde (KITLV) in Leiden. 'Het enig tastbare overblijfsel uit de begindagen van de Atjeh-oorlog bevindt zich in de voortuin van Ibu Irina, op een kwartiertje rijden van het strand. ''Hier rusten tien strijders, den heldendood gestorven, den 6. januari 1874 bij het nemen van de versterking voor de moskee,'' luidt de tekst die in de massieve vierkante steen is gebeiteld. De steen staat op een nogal onhandige plek, midden op de oprit, maar voldoet prima om de was op te drogen of een fiets tegen te stallen.'

Bekijk op bol.com

10.

Geen gewoon Indisch meisje

Geen gewoon Indisch meisje

De zusjes Sonja en Zon zijn in vele opzichten elkaars tegenpolen. Vooral de manier waarop ze met hun afkomst omgaan. Sonja is aangepast aan Holland en wil dan ook niet herinnerd worden aan haar Indische afkomst. Zon daarentegen droomt weg bij verhalen van haar vader over vroeger. In Geen gewoon Indisch meisje laat Marion Bloem de spanningen zien tussen de Indische thuisomgeving en de Hollandse buitenwereld. Maar vooral heeft Marion Bloem met deze roman een krachtige stem gegeven aan de tweede generatie Indische Nederlanders.

Bekijk op bol.com

Wil je altijd op de hoogte zijn van de boeken binnen jouw favoriete genre? Stel je voorkeur in en ontvang updates.