Interview Wim van de Pol header
Interview

Wim van de Pol praat over Holleeders onderwereld: “Mensen zijn geneigd meer waarde te hechten aan informatie die hun al bestaande ideeën of vooroordelen bevestigt”

7-5-2019

Het moet een monnikenwerk zijn geweest. Misdaadjournalist Wim van de Pol heeft als enige journalist toegang gekregen tot het volledige dossier van de zaak tegen Willem Holleeder, die verdacht wordt van het plegen van vijf moorden in het Amsterdamse criminele circuit. Dat betekent tien duizenden pagina’s, ordners vol verslagen, processen-verbaal, getuigenissen van criminelen, moordonderzoeken en verslagen van duizenden afgeluisterde (telefoon)gesprekken, waaronder die tussen Willem Holleeder en zijn zussen Astrid en Sonja. Uit dat materiaal heeft Wim van de Pol met Holleeders onderwereld een spannend, intrigerend en soms verbijsterend beeld gecomponeerd van de Amsterdamse misdaadscene tussen 1992 en nu.

Er zijn al zoveel boeken geschreven over Holleeder en de Amsterdamse onderwereld. Wat was jouw idee toen je aan dit boek begon?
“Eén van de bedoelingen van dit boek is om te laten zien dat Holleeder zijn rol wel speelde, maar dat hij eigenlijk een pion was in een groter schaakspel en niet zoals wel wordt beweerd een soort Godfather van de Amsterdamse penose was. Dat is gewoon ridicuul, dat durf ik wel te zeggen. Ik ben vanaf 1998 al in die georganiseerde misdaad bezig en het heeft mij altijd bevreemd dat Holleeder nu zo’n rol wordt toebedeeld. Die man kwam helemaal niet voor in de dossiers uit die tijd. Hij kwam pas weer in beeld in 2002 toen John Mieremet in de krant beweerde dat Holleeder alle macht in handen probeerde te krijgen. Je kunt ook in de media zien dat vanaf toen het beeld van Holleeder als kwaaie genius als een soort volle maan boven het land opsteeg. Dat negatieve beeld werd nog veel groter toen Holleeder in 2009 werd veroordeeld voor afpersing, en nog weer erger door de getuigenissen van zijn zussen.”

De zussen van Holleeder hebben belastende verklaringen afgelegd tegen Willem. In hoeverre hebben ze boter op hun hoofd, want zij hebben toch ook geprofiteerd hebben van crimineel geld?
“Sonja Holleeder heeft nooit gewerkt. Toen ze getrouwd was met Cor van Hout, kreeg ze Chaneltasjes en kunstborsten van hem. Hij had zijn Heinekenmiljoenen van de ontvoeringszaak uit 1983 geïnvesteerd in een serie hoerenpanden in Alkmaar en een villa in Spanje. Nadat Cor doodgeschoten was, keken de FIOD en de Belastingdienst met spanning uit naar de belastingaangifte van de weduwe van Cor van Hout, Sonja. Wat zou erin staan over de nalatenschap van Cor? Maar er stond helemaal níets over vastgoed in de belastingaangifte. De FIOD had sterke aanwijzingen dat het Heinekengeld is witgewassen in de panden in Alkmaar en Spanje. Sonja Holleeder verkocht dat bezit en dat was ook witwassen, concludeerde de FIOD. Na een gigantisch onderzoek bleek Sonja Holleeder allerlei Zwitserse bankrekeningen te hebben, Panamese rechtspersonen, noem maar op. Dat heeft Sonja niet zelf geregeld, maar ze had mensen om zich heen die fiscaal geschoold waren. Haar zus Astrid, die advocaat is, en Johan V. waren ook onder de verdachten in dat onderzoek. De FIOD had het bewijs voor witwassen rond en er lag dus een panklare rechtszaak tegen Sonja Holleeder, maar die is er niet gekomen. In plaats daarvan heeft ze een deal gesloten met justitie. Ze heeft ruim een miljoen euro betaald en toen was de strafzaak van de baan.”

En in ruil daarvoor hebben de zussen in de rechtszaak tegen hun broer belastende verklaringen afgelegd?
“Dat weet ik niet, Holleeder zegt dat! Hij zegt dat door hem af te schilderen als een moorddadige demonische figuur, justitie hem kon aanklagen voor al die moorden en dan zouden de Heinekenmiljoenen van Cor van Hout en dus van Sonja veiliggesteld zijn. Zijn advocaten zeggen dat overigens niet. Wat ze wél zeggen, is dat de zussen Holleeder ongelooflijk hebben gelogen over dat vastgoed in Alkmaar.”

Wat was je drijfveer om dit boek te schrijven?
“Zoals ik je al vertelde, zit ik al heel lang in de misdaadjournalistiek. Daardoor heb ik langzaam maar zeker in al die jaren een beeld gevormd van de onderwereld waar Holleeder deel van uitmaakt. Maar wat er de afgelopen jaren allemaal over Holleeder gezegd en beweerd is, daarvan dacht ik: dat klopt niet. Toen heb ik de advocaten van Holleeder benaderd en gevraagd of ik niet als een soort fly on the wall met hen het proces mocht volgen. Dat ging niet, maar ik kreeg op zeker moment wel toestemming om het volledige dossier te lezen. De rechters moeten maar bepalen waaraan Holleeder precies schuldig is, maar het lijkt mij onwaarschijnlijk dat Holleeder schuldig is aan alle vijf de liquidaties.”

Wat is je opgevallen in het dossier in relatie tot alle zittingen die je hebt bijgewoond de afgelopen jaren?
“Alles wat tégen Willem Holleeder pleit, is naar buiten gekomen. Het Openbaar Ministerie heeft dat op tal van zittingen naar buiten gebracht, maar ook in de Telegraaf en door Peter R. de Vries. Neem de scoop van De Vries met de bandopname waarop te horen is dat Willem Holleeder tekeer gaat tegen zijn zussen en allerlei bedreigingen uit. Dat schelden en geschreeuw komt in de beste families voor. Toegegeven, doodsbedreigingen uiten is strafbaar, maar dat maakt je nog geen moordenaar. Als Peter de Vries bij RTL Boulevard zegt: ‘Hier gaat het om,’ zeg ik: hier gaat het helemaal niet om! Dat gekijf zegt helemaal niets, de feiten over moorden, daar gaat het om!”

Jij zegt dat er een onevenwichtig beeld over is Holleeder ontstaan.
“Precies, want wat er vóór Holleeder pleit heeft bijna geen aandacht gekregen. Bijvoorbeeld omstandigheden rond die moordzaken en liquidaties die je eventueel aan anderen zou kunnen linken. Sommige dingen die gezegd zijn tijdens het verhoren die ontlastend waren voor Holleeder, heeft de recherche uit de processen-verbaal geschrapt. In 2017 hebben de advocaten van Holleeder gevraagd of alle bandopnames van getuigenverhoren uit eerdere jaren, tijdens het proces rond de afpersingszaak 2006-2007, woordelijk konden worden uitgeschreven. Toen bleek dat heel veel ontlastende informatie niet in de verslagen is opgenomen.”

Je schrijft dat de medialawine van slecht nieuws over Holleeder niet anders kan dan ook invloed hebben op de rechters. Dat is nogal een aantijging.
“Dat is helemaal geen aantijging. Er is jarenlang heel veel lelijke publiciteit over Holleeder geweest, bijvoorbeeld door het boek Judas en de tv-serie van zijn zus Astrid. Hoe onbevangen en professioneel de rechters ook zijn, ze zullen hun stinkende best moeten doen om het beeld van de moordenaar Holleeder ver van zich te houden. Want wie zo’n beeld eenmaal heeft, komt er moeilijk van af. Dat is ook door wetenschappelijk onderzoek bevestigd. Dat wordt confirmation bias genoemd. Dat mensen geneigd zijn meer waarde te hechten aan informatie die hun al bestaande ideeën of vooroordelen bevestigt.”

Maar geloof jij wel in de onafhankelijkheid van de Nederlandse rechters?
“Zoals in Nederland recht gesproken wordt, is het beste wat je je kunt wensen. En toch kan het altijd beter. Het gaat mij er helemaal niet om om een boek tegen Holleeder of een boek vóór Holleeder te schrijven en ook niet om de schuld of onschuld van de man aan te tonen. Ik heb een soort geschiedenisboek geschreven over de Amsterdamse misdaadscene vanaf het begin van de jaren 90. Welke criminelen speelden een belangrijke rol, in welke verhouding stonden ze met elkaar, wat is er precies gezegd en door wie. Welke bewijsstukken heeft de politie, wat is er moedwillig uit getuigenverhoren gehouden, wat is de rol van justitie geweest. En als je al die duizenden pagina’s leest en analyseert, dan kom je tot de conclusie dat het allemaal veel ingewikkelder en subtieler ligt dan bijvoorbeeld de opnames suggereren die Peter R. de Vries liet horen.”

© Foto van Eva Tromp

Holleeders onderwereld

Misdaadjournalist Wim van de Pol kreeg als enige toegang tot de complete politiedossiers van de strafzaak tegen Willem Holleeder,maar ook van tientallen andere moordzaken die ermee in verband blijken te staan. Dit geeft een heel ander beeld dan de beperkte geschiedenis die tot nu toe in de media is geschetst en ook de waarheidsgetrouwheid van Astrid Holleeders verhaal komt onder druk te staan.

In Holleeders onderwereld lezen we de rauwe werkelijkheid direct uit de originele politiedossiers, leesbaar gemaakt en van een toelichting voorzien door de auteur. Het zijn de oorspronkelijke, persoonlijke verhalen van de criminelen zelf, getuigen en slachtoffers die een nooit eerder vertoond beeld schetsen van de onderwereld waar Holleeder deel van uitmaakte, waarbij gebruik gemaakt wordt van passages uit de processen-verbaal. Het boek bevat onthullingen en feiten over de liquidaties, de conflicten, de rol van Willem Holleeder en andere criminelen in de onderwereldoorlog die Nederland heeft geteisterd. Het biedt een historische en complete inkijk in de Amsterdamse penoze. Want de rechtszaak tegen Holleeder is veel meer dan een schilderachtige Amsterdams-Jordanese familieruzie, het is ook het einde van een tijdperk vol hebzucht en afrekeningen.