Yvonne Keuls Header
Recensie

Zoals ik jou ken, ken jij mij: "Het oude Indië zat in hun bloed."

Door: Esra
15-3-2018

"Oeroeg was mijn vriend," zo begint Hella Haasse haar beroemde boek Oeroeg. Met een variatie daarop zegt Yvonne Keuls: "Hella was mijn vriendin." 45 jaar maar liefst. Yvonne Keuls is een verhalenverteller en heeft in haar boek Zoals ik jou ken, ken jij mij een indrukwekkende ode uitgebracht aan haar vriendin Hella.

Een ode aan Hella S. Haasse

Hella S. Haasse was in dermate een klassieke auteur wier werk door jong en oud zowel gelezen als begrepen kan worden. Haar boek Oeroeg is een tijdloos en universeel verhaal over een vriendschap die verstoord wordt door ideologie en heeft gedurende haar leven tot vele discussies geleid. Het oeuvre van Hella is vertaald in het Frans, Duits en Engels doordat het helder, toegankelijk, diepzinnig en erudiet is.

De eerste ontmoeting

Niet voor niets adoreerde Yvonne Keuls Hella S. Haasse. ‘Bewondering’ schept afstand schrijft Yvonne. Bij signeersessies bleef ze altijd vanaf een verre afstand naar Hella kijken. Ze durfde de boeken die ze kocht niet door Hella te laten signeren. Hella bleef voor haar Hella S. Haasse, beroemd schrijfster, bekend van de novelle Oeroeg. Tot de dag in de Bijenkorf dat ze eindelijk de moed wist te verzamelen en op Hella afstapte.

"Dit is het begin van een lange vriendschap zoals Keuls, honderd jaar na Haasses geboortedag, beschrijft in Zoals ik jou ken, ken jij mij."

De twee totaal verschillende karakters met een leeftijdsverschil van maar liefst veertien jaar ontmoeten elkaar een jaar later na hun ontmoeting weer wanneer ze samenwerken aan een televisieserie gebaseerd op werk van Couperus. Dit is het begin van een lange vriendschap zoals Keuls, honderd jaar na Haasses geboortedag, beschrijft in Zoals ik jou ken, ken jij mij.

‘Ajo, zo leuk dat ik jou weer zie,’ zei mijn moeder. ‘Weet je nog, ons huis in Salemba? Ga maar naar binnen, meis, ik heb eten voor jou.’ Mijn moeder had altijd eten. Voor de pianostemmer, voor de buurman, voor de politieagent en voor iedereen die een stap over haar drempel zette. Voor Hella had ze een bord nasi goreng dat ze plompverloren op haar schoot deponeerde. Een flesje ketjap en een schoteltje sambal zette ze naast haar op een wankelende leunstoel.

Indisch verleden met tegenovergestelde karakters.

Ze hielden beiden van toneel en literatuur en waren beiden geboren in het toenmalige Batavia waar Hella bij Yvonne over de vloer kwam. Het oude Indië zat in hun bloed. Maar de vriendschap tussen Hella en Yvonne ligt niet voor de hand, groter kon het verschil in karakters tussen de twee vrouwen zelfs bijna niet zijn. Zelfs hun gedeelde Indische jeugd verschilde als dag en nacht. Hella was een erudiete vrouw en nam altijd de tijd om haar antwoord te formuleren. Yvonne was rebels en spontaan en bracht Hella met scherpe opmerkingen meer dan eens in de problemen. Vijfenveertig jaar kruisten ze elkaars wegen en nadat Hella in 2011 overleed ontstond bij Yvonne de sterkte behoefte om te verhalen over deze relatie.

Het verhaal is gebaseerd op eigen herinneringen, de gesprekken die zij voerden, aangevuld met persoonlijke aantekeningen die Yvonne tussen 1965 en 1990 maakte in haar dagboeken en agenda’s. Het zijn dierbare herinneringen aan Hella. Niet alleen de mooie momenten komen aan bod, maar vooral ook de klievende momenten in het leven van de schrijfster die van grote betekenis zijn geweest voor hun vriendschap.

"De barst blijft zichtbaar."

Een lelijke barst

Menig hechte vriendschap tussen vrouwen gaat gepaard met gevoelens van jaloezie en competitie. Er zit een dunne lijn tussen haat en liefde. Zo kende ook deze vriendschap pieken en dalen. Dit krijg je tussen twee sterke karakters met botsende meningen.

Het grootste dieptepunt dat wordt omschreven in het boek is de weigering van Hella om Keuls publiek te steunen in de periode dan Yvonne met haar roman Annie Berber en het verdriet van een tedere crimineel een pedofiele kinderrechter aan de schandpaal durft te nagelen en vervolgens justitie over zich heen krijgt. Op pijnlijke wijze duikt Hella hier van weg. Het leidt niet tot een breuk maar heeft wel barsten achter gelaten. Telefoontjes worden nog uitgewisseld, zo ook bloemen maar het wekelijkse contact is na dit voorval voorgoed voorbij. De barst blijft zichtbaar.

Naast vriendschap geeft het een inkijk in de groeiende televisiewereld en de literaire wereld van die tijd, de emancipatie van de vrouw en de generatie die heimwee heeft naar ‘het Indische leven’ in Nederland.

Ontroerend verhaal

De memoires die Yvonne beschrijft hebben iets weg van een roman vol spanning. Op iedere bladzijde merk je dat er een kleine dreiging in de lucht hangt, wat zal er gaan gebeuren? De twee dames lijken dol op elkaar maar hoeveel wandelingen ze samen ook maken, je weet dat er iets te wachten staat. Het is een bevlogen vriendschap die niet altijd makkelijk is geweest. Op zeer levendige wijze beschrijft Yvonne hoe zij en Hella elkaar inspireren. De karakters hebben op papier zo’n eigen gezicht gekregen dat ze als personages een literaire zelfstandigheid vergaren. Het is daardoor een bijzonder boek voor eenieder die niet per se geïnteresseerd is in Hella dan wel Yvonne.

Wil je altijd op de hoogte zijn van de boeken binnen jouw favoriete genre? Stel je voorkeur in en ontvang updates.

Esra Auteur Foto V2
Esra